Τι να πούμε βέβαια για τα παιδιά μας; Εκείνα κι αν μεγαλώνουν μέσα στην τεχνολογία… Τα παιδιά μας σίγουρα δεν μπορούν να φανταστούν τη ζωή τους μακριά της. Από μικρά έμαθαν να την αξιοποιούν για να διασκεδάζουν, να μαθαίνουν και να επικοινωνούν.

Μία από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε ως γονείς της σημερινής εποχής, είναι να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να γίνουν υπεύθυνοι ψηφιακοί πολίτες. Αυτό δεν είναι και τόσο απλό όσο ακούγεται, γιατί κι εμείς – οι μεγάλοι – μαθαίνουμε ακόμα. Η τεχνολογική επανάσταση είναι πρωτόγνωρη για όλους μας!

Η κόρη μου απέκτησε το δικό της κινητό στο ξεκίνημα της Πρώτης Γυμνασίου. Όπως όλα τα παιδιά έτσι κι εκείνη περίμενε τη στιγμή με χαρά και ανυπομονησία. Την περίμενα κι εγώ όμως με χαρά και ανυπομονησία, γνωρίζοντας ότι ήταν καλά προετοιμασμένη για την «ελευθερία» που προσφέρει ένα κινητό.

Το κινητό (και μιλάω κυρίως για smartphone όχι ένα απλό κινητό) είναι ένας παντοδύναμος υπολογιστής στην τσέπη μας. Στις μικρότερες ηλικίες, όταν αφήνουμε τα παιδιά να χρησιμοποιήσουν μια συσκευή με πρόσβαση στο internet, μπορούμε να την τοποθετήσουμε σε χώρους όπως η κουζίνα ή το καθιστικό, ώστε να επιβλέπουμε διακριτικά. Όταν όμως μεγαλώνουν και αποκτούν κινητό πώς μπορούμε να βεβαιωθούμε ότι παραμένουν προστατευμένα και ασφαλή;

Θα έλεγα ότι έχουμε τρεις επιλογές: 

1. Εκπαίδευση

Η πρώτη επιλογή είναι να έχουμε εκπαιδεύσει τα παιδιά μας σωστά, από μικρή ηλικία – και όχι λίγο πριν να πάρουν το κινητό (ή τον υπολογιστή τους). Να τα έχουμε μάθει να σκέφτονται. Να έχουμε καθίσει αρκετές ώρες μαζί τους και να έχουμε περιηγηθεί σε δεκάδες σελίδες παρέα. Να έχουμε μιλήσει πολύ. Να τους έχουμε πει τι έχει συμβεί σε εμάς και τα μαθήματα που πήραμε. Να έχουμε βάλει όρια και να έχουμε καθορίσει ένα πλαίσιο συμπεριφοράς, κάποιους κανόνες με τους οποίους θα γίνονται τα πράγματα στο σπίτι μας. Τα παιδιά χρειάζονται όρια, στη ζωή αλλά και στην τεχνολογία. Πρέπει επίσης να μάθουν να αυτορρυθμίζουν τη συμπεριφορά τους και αυτό θα γίνει μόνο αν έχουν αναπτύξει την κριτική τους σκέψη και έχουν μάθει τι είναι σωστό και τι όχι.

Ξεκινάμε νωρίς. Η διαδικασία αυτή είναι μακροχρόνια. Πολύ πριν να πάρει η κόρη μου το κινητό της γνώριζε, για παράδειγμα, ότι το βράδυ δε θα το παίρνει στο δωμάτιό της. Δεν αρχίσαμε να διαπραγματευόμαστε αφού πήρε το κινητό. Από μικρή γνώριζε ότι δεν μπορεί να μπει στα social media πριν να κλείσει τα 13. Αυτοί είναι δυο από τους κανόνες που ισχύουν στο δικό μας σπίτι και τους αναφέρω ενδεικτικά. Δε σημαίνει ότι χρειάζεται να τους ακολουθήσουν όλοι.

2. Εργαλεία προστασίας

Η δεύτερη επιλογή είναι να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία και να χρησιμοποιήσουμε τα κατάλληλα εργαλεία προστασίας. Να εγκαταστήσουμε υπηρεσίες γονικού ελέγχου που προστατεύουν τα παιδιά από την πρόσβαση σε ιστοσελίδες με άσεμνο και επικίνδυνο περιεχόμενο και παρέχουν πλήρη παραμετροποίηση ανάλογα με τις ανάγκες. Όσο πιο μικρό είναι το παιδί, τόσο πιο απαραίτητη είναι η χρήση αυτών των υπηρεσιών. Όσο τα παιδιά μεγαλώνουν, τόσο δεν θα τα έχουν πλέον ανάγκη.

Το νόημα δεν είναι να  επιβάλλουμε αστυνόμευση. Αν το δουν ως αστυνόμευση θα βρουν τον τρόπο να την παρακάμψουν. Ούτε να νιώσουν ότι θέλουμε να τα κατασκοπεύσουμε. Το σκεπτικό είναι να μάθουν από μικρή ηλικία ότι υπάρχουν εργαλεία που βοηθάνε στην προστασία των παιδιών και ότι αργά ή γρήγορα, θα μπορούν να κινηθούν και χωρίς αυτά.

Όταν τα μαθαίνουμε να κολυμπούν στη θάλασσα, ξέρουν ότι αργά ή γρήγορα θα πετάξουν τα μπρατσάκια και θα κολυμπήσουν μόνα τους. Καταλαβαίνουν ότι φοράνε μπρατσάκια για το καλό τους και ότι ανυπομονούμε όσο και τα ίδια να σταματήσουν να τα χρησιμοποιούν. Ίδια φιλοσοφία!

 3. Απαγόρευση;

 Εναλλακτικά, μπορούμε να… απαγορεύσουμε στα παιδιά μας τη χρήση κινητού, υπολογιστή και την πρόσβαση στο internet. (Ή να τα κλειδώσουμε στο δωμάτιό τους μέχρι να γίνουν 18.) Αστειεύομαι φυσικά και πιστεύω ότι όλοι θα συμφωνήσουμε ότι αυτή ΔΕΝ είναι λύση. Το παιδί θα βρει τον τρόπο να μπει στο internet ακόμα κι αν του το απαγορεύσουμε στο σπίτι, ενώ αν ζει σε πλαίσιο απαγόρευσης δε θα μπορέσει να αποκτήσει τις γνώσεις και τα εφόδια για να προστατευτεί όταν θα βρεθεί μόνο του. Ως γονείς πρέπει να προσαρμοστούμε στη νέα εποχή, όχι να κάνουμε βήματα προς τα πίσω. Επομένως ας την απορρίψουμε ως επιλογή και ας εστιαστούμε στις άλλες δύο.

Παρ’ όλο που η κάθε οικογένεια είναι διαφορετική και θα πρέπει να ορίσει τα δικά της πλαίσια, ακολουθούν κάποιοι κανόνες που εφαρμόζουμε εμείς στο σπίτι μας που ελπίζω να δώσουν ιδέες και τροφή για σκέψη.

Εξάλλου όπως συμβουλεύει η Yalda Uhls, ψυχολόγος και συγγραφέας του βιβλίου  “Media Moms & Digital Dads,” οι γονείς χρειάζεται να ορίσουν κανόνες από την αρχή: «Πιστεύω ότι όταν δίνεις στο παιδί σου ένα εργαλείο που του δίνει απεριόριστη πρόσβαση στο Internet και στους φίλους του, είναι σημαντικό να γνωρίζει ότι η συσκευή σού ανήκει, μια και εσύ την πλήρωσες και αν αισθανθείς ότι η συμπεριφορά του είναι ενάντια στις αξίες της οικογένειάς σου, μπορείς να την πάρεις πίσω» .

Στη δική μας περίπτωση, κάποιες από τις συσκευές που έχουν στην κατοχή τους τα παιδιά μου, τις έχουν αγοράσει με δικά τους χρήματα. Και πάλι όμως αυτό δε σημαίνει ότι μπορούν να τις λειτουργούν με τους δικούς τους κανόνες. Πρέπει να ακολουθούν τους κανόνες του σπιτιού μας.

Με μια σύντομη αναζήτηση στο internet θα βρούμε δεκάδες «συμβόλαια» που έχουν κάνει γονείς με τα παιδιά τους όταν τους έδωσαν κινητό ή όταν τα άφησαν να μπουν στο Instagram, στο Facebook, κλπ. Μερικά από αυτά είναι ιδιαίτερα βοηθητικά! Για να είμαι ειλικρινής εμείς δεν έχουμε γράψει τους κανόνες σε χαρτί, είναι όμως ξεκάθαροι.

Ωράριο λειτουργίας συσκευών

Τα κινητά, τα laptop και τα tablets ανοίγουν κάποια συγκεκριμένη ώρα και κλείνουν κάποια συγκεκριμένη ώρα, που διαφέρει καθημερινές και Σαββατοκύριακα. Θα επιτρέψουμε τη χρήση καθημερινές; Και για ποιους σκοπούς; Αρκετές οικογένειες επιτρέπουν τη χρήση τους μόνο για εργασίες σχολείου.

Έχω διαπιστώσει ότι ακόμα και για τα Σαββατοκύριακα, είναι σημαντικό να υπάρχει συγκεκριμένο ωράριο. Στο δικό μας σπίτι οι συσκευές τα Σαββατοκύριακα ανοίγουν μετά τις 10.00 το πρωί. Αυτό γίνεται για να αναπληρώνουν τα παιδιά ύπνο και να ξυπνάνε με φυσικό τρόπο και όχι πριν της ώρας τους από την αγωνία τους να μπουν στο internet ή να παίξουν ηλεκτρονικά.

Νυχτερινή φόρτιση

Στο σπίτι μας, τα κινητά φορτίζονται το βράδυ εκτός του δωματίου. Πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου της Βασιλείας, καταλήγει στο ότι οι έφηβοι που έχουν τα smartphone στα δωμάτιά τους, έχουν περισσότερες πιθανότητες να τα ανοίξουν κατά τη διάρκεια της νύχτας για να στείλουν μηνύματα ή να περιηγηθούν online. Έχουν επίσης φτωχότερες συνήθειες ύπνου και υψηλότερα ποσοστά κατάθλιψης. Φυσικά αυτό δεν ισχύει μόνο για τα παιδιά, αλλά και για τους μεγάλους.

Η πρόσφατη γνωριμία μου με την Arianna Huffington με είχε εμπνεύσει να αναθεωρήσω κι εγώ τη συνήθεια μου να φορτίζω το κινητό μου στο κομοδίνο μου.

Κωδικοί

Οι κανόνες του σπιτιού μας λένε, ότι ο γονέας γνωρίζει όλους τους κωδικούς των παιδιών και ότι μπορεί να τους χρησιμοποιήσει αν χρειαστεί. Γνωρίζω από τους κωδικούς εισόδου στον υπολογιστή, ως τα password των email. Δεν τα έχω χρησιμοποιήσει ποτέ, γιατί δε θέλω και γιατί δεν έχει προκύψει η ανάγκη. ΜΠΟΡΩ όμως αν χρειαστεί.

Σκέψου πριν ανεβάσεις

To internet γράφεται με στυλό όχι με μολύβι. Μαθαίνουμε στα παιδιά ότι ό,τι ανεβαίνει δε σβήνεται ποτέ, ακόμα κι αν το κατεβάσεις. Ακόμα κι αν ανεβάσεις κάτι με σκοπό να το δουν μόνο οι φίλοι σου, μπορεί κάποιος να αποφασίσει να το κάνει screenshot και να το δουν τελικά όλοι.

Θα έλεγες κάτι πρόσωπο με πρόσωπο σε κάποιον; Θα αισθανόσουν καλά αν το δει ο ίδιος, οι φίλοι σου, οι γονείς σου, οι καθηγητές σου, η γιαγιά σου; Αν όχι, μην το ανεβάσεις.

Τέλος, διδάσκουμε τα παιδιά να μη δίνουν προσωπικές πληροφορίες χωρίς την άδειά μας (επίθετο, όνομα, ηλικία, διεύθυνση, τηλέφωνο, οικογενειακό εισόδημα, ωράρια σχολείου, ονόματα φίλων κτλ.), να μη μοιράζονται κωδικούς πρόσβασης, να μην ανεβάζουν φωτογραφίες τους χωρίς να μας έχουν συμβουλευτεί και να μην ανεβάζουν φωτογραφίες ή πληροφορίες άλλων, αν δεν έχουν ζητήσει πρώτα την άδειά τους.

Όλα ξεκινούν από εμάς

Γινόμαστε το καλύτερο παράδειγμα προς μίμηση για τα παιδιά μας. Και αυτό σημαίνει ότι προσέχουμε κι εμείς την online συμπεριφορά μας.

Σημαίνει επίσης ότι εκπαιδευόμαστε συνέχεια για να είμαστε μέσα στις εξελίξεις. Το internet και η τεχνολογία είναι μία από τις γλώσσες επικοινωνίας των παιδιών. Είναι ένας ακόμα τρόπος για να επικοινωνούμε καλύτερα! Άρα θέλουμε να μάθουμε να μιλάμε καλά αυτή τη γλώσσα.

Τέλος, αν θέλουμε να είμαστε ένα καλό παράδειγμα προς μίμηση,  οφείλουμε να βάζουμε όρια στον εαυτό μας. Σε πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε από την AVG, το 54% των παιδιών είπε ότι οι γονείς τους τσέκαραν το τηλέφωνό τους πολύ συχνά, ενώ το 32% είπε, ότι ένιωθαν ασήμαντα όταν οι γονείς τους ασχολούνταν με τα κινητά τους.

Έτσι όταν συζητάμε με τα παιδιά μας ας τους δίνουμε την αμέριστη προσοχή μας. Ας αφήνουμε κάτω το κινητό και ας τα κοιτάμε στα μάτια!

Από την άλλη, θα έρθουν και οι στιγμές που θα βρισκόμαστε όλοι μαζί στον ίδιο χώρο και ο καθένας θα βρίσκεται μπροστά στη δική του οθόνη. Περιστασιακά συμβαίνει και αυτό και έχει κι αυτό τη χαρά του… Είναι κι αυτό μέσα στο πρόγραμμα!

Ελπίζω οι παραπάνω πληροφορίες να σας φανούν χρήσιμες και να σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα τα παιδιά για το πρώτο τους κινητό. Ο χρόνος και η προσπάθεια που θα καταβάλετε θα αξίζουν τον κόπο. Καλή επιτυχία!

📱 Σας άρεσε το post? Μοιραστείτε το!

Το post Πώς να προετοιμάσουμε τα παιδιά για το πρώτο τους κινητό δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Στερέωσε ένα τσαντάκι γύρω από τη μέση της κι έβαλε μέσα το καινούργιο της κινητό. Ανυπομονούσε να το δείξει στους φίλους της στην… παιδική χαρά. Το ραντεβού με την παρέα, δίνεται ακόμα στην παιδική χαρά. Για πόσο ακόμα άραγε; Μεγάλωσαν. Φέτος θα πάνε Γυμνάσιο.

Ισορροπώντας

Από χθες λοιπόν, είμαι μαμά ενός παιδιού που έχει πλέον δικό του κινητό. Όπως μου θύμισε και η ίδια έχοντας το πολύτιμο απόκτημα στα χέρια, είναι η τελευταία από τους φίλους της που παίρνει κινητό. Το είχαμε πει όμως ότι θα το έπαιρνε στο Γυμνάσιο. Και σε μια εποχή που τα πάντα γίνονται πριν της ώρας τους, καλύτερα να αδιαφορείς για το τι κάνουν οι άλλοι και να ακολουθείς τους δικούς σου κανόνες.

Την είδα να βγάζει η ίδια τη ζελατίνα πάνω από την οθόνη, λέγοντας «ήθελα πάντα να το κάνω αυτό». Να το ενεργοποιεί, να μετακινείται με ευκολία μέσα στις διάφορες ρυθμίσεις και τέλος να αγκαλιάζεται με την αδελφή της για να βγάλουν την πρώτη τους selfie.

Την είδα να λάμπει από χαρά που το είχε επιτέλους στα χέρια της. Να εκτιμάει την αξία του. Να λέει τη μία ατάκα μετά την άλλη, όπως για παράδειγμα «Τέρμα να παίρνω τηλέφωνο τους φίλους μου στο σταθερό και να το σηκώνουν οι γονείς τους!» Και θυμήθηκα πόσες φορές στο γυμνάσιο είχα κάνει πρόβα στη φράση: «Γεια σας. Μήπως είναι εκεί ο Γιάννης;». Πόσο δύσκολο μου φαινόταν να το πω… Και τι αγωνία για το ποιος θα το σηκώσει…

Έζησα τη χαρά να τη βλέπω να καλεί τον αριθμό του κινητού μου για πρώτη φορά και να βουτάμε όλοι πάνω από την οθόνη για να διαπιστώσουμε ποιος ήταν ο αριθμός της. Ήταν εύκολος; Δύσκολος; Και ναιιιιιι! Ήταν εύκολος!

Έζησα το πρωτόγνωρο συναίσθημα να αποθηκεύω τον αριθμό του κινητού της στις επαφές μου. Εκείνη αντίστοιχα αποθήκευσε τον δικό μου αριθμό στις δικές της επαφές. Την έγραψα με το ονοματεπώνυμό της. Με έγραψε «Μάνα». Μέχρι να προλάβω να γελάσω, κλικ, με τράβηξε φωτογραφία και πρόσθεσε τη φωτογραφία μου (με τη χαζή μου έκφραση) στην επαφή μου. Αυτό σημαίνει ότι όταν την παίρνω τηλέφωνο θα εμφανίζεται στο κινητό της ότι καλεί η «μάνα» και η χαζή μου φωτογραφία. Είναι ένα πολύ καλό κίνητρο για να μην την παίρνω τηλέφωνο όταν είναι με τους φίλους της!

Έδωσα στο σημερινό post τον τίτλο «ισορροπώντας μεταξύ παιδικότητας και εφηβείας» αλλά το «ισορροπώντας» δεν απευθύνεται σε εκείνη. Απευθύνεται σε εμένα. Εγώ προσπαθώ να ισορροπήσω καθώς τη βλέπω να περνάει από τον κόσμο των μικρών στον κόσμο των μεγάλων. Εκείνη κινείται με άνεση και σταθερό βήμα.

Σε λίγες μέρες ξεκινάει μια νέα σημαντική περίοδος στη ζωή της, το Γυμνάσιο.  Τα συναισθήματα με κατακλύζουν για αυτό το νέο της ξεκίνημα.

Θα την αφήσω έξω από το Γυμνάσιο και θα κοντοσταθώ να τη δω να διασχίζει την πόρτα. Θα έχω έναν κόμπο στο λαιμό. Μπορεί και δάκρυα στα μάτια. Και θα λέω στον εαυτό μου, «Έλα μάνα… Θα τα καταφέρεις. Κι αν δεις τα δύσκολα, πάρε την τηλέφωνο». Το κινητό θα βρίσκεται από εδώ και στο εξής μαζί της, στη σχολική της τσάντα.

Το post Ισορροπώντας μεταξύ παιδικότητας και εφηβείας δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.