Πόσες φορές σου έχει τύχει κάποιος συγγενής (που συνήθως δεν έχει παιδιά) να πάρει στο παιδί σου ένα παιχνίδι που κάνει πολύ θόρυβο; Κι εσύ να ψάχνεις πού να κρύψεις τις μπαταρίες; Ε, η σημερινή ιστορία είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό!
Όταν τα παιδιά μου ήταν μικρά, ένας από τους νονούς τούς έφερε δώρο ένα «εργαστήριο» με πειράματα. Σαν επιτραπέζιο δηλαδή, με υλικά και βιβλίο οδηγιών. Απίστευτο το πόσες ώρες έπαιζαν με αυτό (και με πόση συγκέντρωση)!
Από όσο ξέρω, το επιτραπέζιο αυτό δεν είναι πλέον διαθέσιμο. Πιστεύω όμως ότι αξίζει να δει κάθε γονιός πώς γυαλίζει το μάτι ενός παιδιού όταν πετυχαίνει ένα εντυπωσιακό πείραμα. Γι’ αυτό μάζεψα 10 εύκολα πειράματα για παιδιά, με απλά υλικά που υπάρχουν ήδη στο σπίτι και ένα βίντεο για το καθένα.
Πριν ξεκινήσεις: 5 μικρά πράγματα που κάνουν τη διαφορά
- Δες κάθε βίντεο πρώτα εσύ, για να σιγουρευτείς ότι κατάλαβες τη διαδικασία.
- Σιγουρέψου ότι έχεις όλα τα υλικά για κάθε πείραμα.
- Προετοίμασε τον χώρο του πειράματος και σκέψου τι άλλο μπορεί να χρειαστείς (π.χ. τραπεζομάντηλο, χαρτοπετσέτες, κλπ.).
- Πες στα παιδιά τι θα κάνετε, χωρίς να αποκαλύψεις το αποτέλεσμα.
- Ρώτα τα «Τι νομίζεις ότι θα συμβεί;» για να εξάψεις την περιέργειά τους.
10 εύκολα πειράματα για παιδιά με βίντεο
1. Η σακούλα με νερό που τρυπάς και δεν στάζει
Αν σου έλεγα ότι μπορείς να τρυπήσεις μία σακούλα νερό… χωρίς να τρέξει ούτε σταγόνα; Αν δεν το πιστεύεις, δοκίμασε αυτό το πείραμα.
Υλικά:
- 1 Σακούλα
- 2-3 μυτερά μολύβια
- Νερό
Η σακούλα γεμίζει με νερό και κλείνει καλά. Μετά περνάς τα μυτερά μολύβια, ένα ένα, από τη μία πλευρά ως την άλλη, και το νερό μένει μέσα.
Γιατί δεν τρέχει το νερό;
Όταν το μολύβι τρυπάει τη σακούλα, το πλαστικό τεντώνεται σαν λάστιχο και αγκαλιάζει το μολύβι από όλες τις πλευρές. Δεν αφήνει καμία χαραμάδα, οπότε το νερό δεν έχει από πού να βγει.
Πριν βγάλεις ένα μολύβι, ρώτα το παιδί: «Τι νομίζεις ότι θα γίνει;» Να ξέρεις ότι, μόλις το βγάλεις, το νερό θα αρχίσει να τρέχει από εκείνες τις τρύπες, γι’ αυτό κάντε το πάνω από τον νεροχύτη.
2. Τα χρώματα που ανακατεύονται μόνα τους
Με λίγη μόνο υπομονή, μπορείς να δεις τα αγαπημένα σου χρώματα να αναμειγνύονται από μόνα τους!
Υλικά:
- 6 βαζάκια
- 6 λωρίδες χαρτί κουζίνας
- Χρώματα ζαχαροπλαστικής (μπλε, κίτρινο, κόκκινο)
- Νερό
Τα βαζάκια στήνονται σε κύκλο και γεμίζουν εναλλάξ με νερό και χρώμα, ενώ κάθε λωρίδα ενώνει ένα γεμάτο βαζάκι με ένα άδειο. Το πείραμα θέλει υπομονή: τα πρώτα αποτελέσματα φαίνονται σε περίπου μισή ώρα, αλλά η πλήρης ανάμειξη μπορεί να πάρει αρκετές ώρες.
Γιατί αναμειγνύονται μόνα τους τα χρώματα;
Το χαρτί κουζίνας είναι γεμάτο μικροσκοπικές ίνες, και το νερό «σκαρφαλώνει» πάνω τους, ακόμη κι αν πρέπει να ανέβει ενάντια στη βαρύτητα. Όταν φτάσει στην κορυφή, περνάει στην άλλη πλευρά και κατεβαίνει στο άδειο βαζάκι. Έτσι το χαρτί γίνεται μια «γέφυρα» για το νερό, και το χρώμα ταξιδεύει από βαζάκι σε βαζάκι.
Στα άδεια βαζάκια συναντιούνται δύο χρώματα και ανακατεύονται: το κόκκινο με το κίτρινο γίνεται πορτοκαλί, το κίτρινο με το μπλε πράσινο, και το μπλε με το κόκκινο μωβ.
Πριν συναντηθούν, ρώτα το παιδί: «Τι χρώμα νομίζεις ότι θα βγει;»
3. Χιόνι σε βάζο
Στην Ελλάδα, δεν έχουμε τόσο συχνά χιόνι. Όμως, με τη δύναμη της φυσικής, μπορείς να παγιδεύσεις μια χιονοθύελλα στα χέρια σου!
Υλικά:
- 1 βάζο
- Baby Oil
- Νερό
- Λευκή ακρυλική μπογιά
- Λευκό γκλίτερ
- Αναβράζοντα δισκία (με κιτρικό οξύ και διττανθρακική σόδα)
Το βάζο γεμίζει περίπου κατά τα τρία τέταρτα με baby oil. Ανακατεύεις ένα τέταρτο ποτηριού νερό με λίγη λευκή μπογιά και το ρίχνεις μέσα, χωρίς να βάλεις περισσότερο νερό, γιατί θα ξεχειλίσει. Μετά σπας ένα δισκίο σε μικρά κομμάτια και ρίχνεις μερικά.
Πώς δημιουργείται το χιόνι;
Στο συγκεκριμένο πείραμα συμβαίνουν δύο ενδιαφέροντα φαινόμενα. Για αρχή, το baby oil είναι υδρόφοβο υγρό και πιο ελαφρύ από το νερό: έτσι, δεν ανακατεύεται μαζί του και μένει στο πάνω μέρος, χωρίς να βυθίζεται. Δεύτερον, όταν το αναβράζον δισκίο έρχεται σε επαφή με το νερό, δημιουργούνται φυσαλίδες διοξειδίου του άνθρακα. Οι φυσαλίδες ανεβαίνουν και παίρνουν μαζί τους σταγόνες με μπογιά, που ξαναπέφτουν σαν χιόνι όταν σκάνε!
Πριν ρίξεις το δισκίο, ρώτα το παιδί: «Τι νομίζεις ότι θα γίνει;»
Κράτα τα δισκία μακριά από το στόμα των παιδιών.
4. Το νερό που παγώνει μπροστά στα μάτια σου
Συνήθως το νερό χρειάζεται αρκετή ώρα στην κατάψυξη για να γίνει πάγος. Σε αυτό το πείραμα όμως θα το δεις να παγώνει σχεδόν αμέσως, μόλις ακουμπήσει ένα παγάκι.
Υλικά:
- 1 πλαστικό μπουκάλι εμφιαλωμένο νερό (σφραγισμένο)
- 1 παγάκι
Το μπουκάλι μένει στην κατάψυξη περίπου 2 ώρες, χωρίς να το κουνάς. Κάθε κατάψυξη όμως είναι διαφορετική, οπότε ο χρόνος αλλάζει λίγο από σπίτι σε σπίτι. Χρησιμοποίησε νερό από κλειστό μπουκάλι και όχι από τη βρύση. Το νερό πρέπει να είναι ακόμη υγρό όταν το ρίξεις πάνω στο παγάκι.
Πώς γίνεται να παγώνει τόσο γρήγορα το νερό;
Το νερό παγώνει πιο εύκολα όταν έχει ένα σημείο για να ξεκινήσει, όπως ένα μικρό κομμάτι πάγου ή έναν κόκκο σκόνης. Όταν είναι πολύ καθαρό, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του εμφιαλωμένου νερού, μπορεί να πιάσει θερμοκρασία κάτω από τους 0 βαθμούς και παρ’ όλα αυτά να μένει υγρό για λίγη ώρα. Αυτό λέγεται υπέρψυξη. Όταν το ρίξεις στο παγάκι, βρίσκει το σημείο εκκίνησης που του έλειπε και παγώνει σχεδόν αμέσως.
Πριν ρίξεις το νερό στο παγάκι, ρώτα το παιδί: «Τι νομίζεις ότι θα γίνει;»
5. Τα χρώματα που χορεύουν στο γάλα
Ποιος είπε ότι η τέχνη χρειάζεται στερεό καμβά; Αν ο στόχος σου είναι να φτιάξεις ένα πολύχρωμο έργο, ξέχνα το μπλοκ ζωγραφικής και πάρε λίγο… γάλα!
Υλικά:
- 1 μεγάλο πιάτο
- 1 μικρό πιάτο
- Γάλα (πλήρες)
- Σαπούνι για πιάτα
- Χρώματα ζαχαροπλαστικής
- Μπατονέτες
Ρίχνεις λίγο γάλα στο μεγάλο πιάτο και βάζεις πάνω του σταγόνες από διάφορα χρώματα. Στο μικρό πιάτο βάζεις λίγο σαπούνι πιάτων. Μετά βουτάς μια μπατονέτα στο σαπούνι και ακουμπάς την άκρη της στο γάλα.
Γιατί κινούνται τα χρώματα;
Οι μπατονέτες έχουν απορροφήσει σαπούνι πιάτων. Κάθε μόριο σαπουνιού έχει δύο άκρες: η μία έλκεται από το νερό και η άλλη από το λίπος.
Το γάλα περιέχει νερό και λίπος, και το σαπούνι «κυνηγάει» το λίπος. Μόλις το σαπούνι ακουμπήσει το γάλα, απλώνεται από εκείνο το σημείο προς όλες τις κατευθύνσεις για να βρει το λίπος, που είναι σκορπισμένο σε όλο το γάλα. Με αυτή την κίνηση, το γάλα ανακατεύεται από μόνο του, και τα χρώματα που επιπλέουν από πάνω παρασύρονται και φτιάχνουν σχέδια. Όταν το σαπούνι ανακατευτεί ομοιόμορφα με το γάλα, η κίνηση σταματά. Αν ρίξετε κι άλλο σαπούνι, ξαναρχίζει. Γι’ αυτό θέλουμε πλήρες γάλα: έχει περισσότερο λίπος, οπότε η κίνηση κρατάει περισσότερο.
Πριν ακουμπήσεις την μπατονέτα στο γάλα, ρώτα το παιδί: «Τι νομίζεις ότι θα κάνουν τα χρώματα;»
6. Το γάλα που γίνεται παγωτό σε σακούλα
Δεν χρειάζεσαι ολόκληρη μηχανή για να φτιάξεις σπιτικό παγωτό! Με λίγο πάγο, αλάτι και 5 με 7 λεπτά κούνημα, το γάλα γίνεται παγωτό μέσα σε μια σακούλα.
Υλικά:
- 3/4 κούπας γάλα
- 3/4 κούπας κρέμα γάλακτος
- 3 κ.σ. ζάχαρη
- 1 κ.γ. εκχύλισμα βανίλιας
- 4 κούπες παγάκια
- 1/4 κούπας χοντρό αλάτι
- 2 σακούλες τροφίμων που κλείνουν (μια μικρή, μια μεγάλη)
Βάζεις το γάλα, την κρέμα, τη ζάχαρη και τη βανίλια στη μικρή σακούλα και την κλείνεις. Στη μεγάλη βάζεις τα παγάκια και το αλάτι, βάζεις μέσα τη μικρή σακούλα, κλείνεις και κουνάς δυνατά για 5 με 7 λεπτά. Τα χέρια παγώνουν, οπότε μια πετσέτα βοηθάει. Αναλυτικά βήματα και ιδέες για να γίνει ακόμη πιο νόστιμο θα βρεις στο post για το παγωτό σε σακούλα.
Πώς παγώνει το παγωτό;
Ο πάγος μόνος του μένει στους 0 βαθμούς και δεν αρκεί για να παγώσει το μείγμα. Όταν όμως προσθέσεις αλάτι, ο πάγος αρχίζει να λιώνει, και για να λιώσει «τραβάει» ζέστη από γύρω του. Έτσι ο πάγος με το αλάτι κρυώνει πολύ κάτω από το μηδέν, περίπου στους -10 βαθμούς, και το γάλα στη μικρή σακούλα παγώνει. Όσο κουνάς τη σακούλα, το μείγμα ακουμπάει παντού στον κρύο πάγο και παγώνει πιο γρήγορα.
Πριν ξεκινήσετε, ρώτα το παιδί: «Τι νομίζεις ότι θα γίνει αν δεν βάλουμε αλάτι;»
7. Το τόξο που αλλάζει κατεύθυνση μέσα σε ένα ποτήρι νερό
Το τόξο που αλλάζει κατεύθυνση είναι ίσως το πιο απλό από τα πειράματα για παιδιά που μπορείς να κάνεις, με πολύ λίγη προετοιμασία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν είναι εξίσου εντυπωσιακό!
Υλικά:
- 1 γυάλινο ποτήρι (με χοντρά τοιχώματα)
- 1 κομμάτι χαρτί
- 1 μαρκαδόρος
- Νερό
Γεμίζεις το ποτήρι με νερό και ζωγραφίζεις στο χαρτί ένα τόξο, όχι πιο φαρδύ από το ποτήρι. Μετά κοιτάς μέσα από το νερό και περνάς το χαρτί πίσω από το ποτήρι. Αν το τόξο δεν αλλάξει κατεύθυνση αμέσως, απομάκρυνε λίγο το χαρτί από το ποτήρι.
Γιατί αλλάζει κατεύθυνση το τόξο;
Μπορεί να έχεις ήδη ακούσει για το φαινόμενο της διάθλασης, δηλαδή ότι το φως αλλάζει πορεία όταν περνάει από τον αέρα στο νερό και πάλι πίσω. Όταν κοιτάς το τόξο μέσα από το ποτήρι με το νερό, οι ακτίνες του φωτός αλλάζουν πορεία και διασταυρώνονται: ό,τι ήταν αριστερά πάει δεξιά, και ό,τι ήταν δεξιά πάει αριστερά. Έτσι, βλέπεις την αντίστροφη εικόνα από αυτή που έχεις ζωγραφίσει. Μπορείς να το δοκιμάσεις και με άλλα σχήματα ή να γράψετε μια λέξη ανάποδα και να τη διαβάσετε μέσα από το ποτήρι!
Πριν περάσεις το χαρτί πίσω από το ποτήρι, ρώτα το παιδί: «Προς τα πού νομίζεις ότι θα δείχνει το τόξο;»
8. Το πιπέρι που το βάζει στα πόδια
Ένα δάχτυλο, λίγο σαπούνι, και το πιπέρι τρέχει να ξεφύγει! Ένα από τα πιο γρήγορα πειράματα για να δουν τα παιδιά τη φυσική να δουλεύει μπροστά στα μάτια τους.
Υλικά:
- 1 μεγάλο πιάτο
- 1 μικρό πιάτο
- Σαπούνι πιάτων
- Νερό
- Πιπέρι (ή γκλίτερ)
Ρίχνεις λίγο νερό στο μεγάλο πιάτο και πασπαλίζεις από πάνω πιπέρι. Στο μικρό πιάτο βάζεις λίγο σαπούνι. Μετά βουτάς την άκρη του δαχτύλου σου στο σαπούνι και ακουμπάς το νερό στη μέση του πιάτου. Αν θέλεις να δεις τη διαφορά, δοκίμασε πρώτα με καθαρό δάχτυλο.
Γιατί απομακρύνεται το πιπέρι;
Τα μόρια του νερού θέλουν να μένουν κολλημένα μεταξύ τους, και έτσι η επιφάνεια του νερού γίνεται σαν μια λεπτή «πέτσα». Αυτό λέγεται επιφανειακή τάση, και χάρη σε αυτήν το πιπέρι επιπλέει. Το σαπούνι σπάει αυτή την πέτσα εκεί που ακουμπάει. Τα μόρια του νερού όμως εξακολουθούν να θέλουν να μένουν μαζί, οπότε απομακρύνονται από το σαπούνι και παίρνουν μαζί τους το πιπέρι.
Πριν ακουμπήσεις το δάχτυλο με το σαπούνι, ρώτα το παιδί: «Τι νομίζεις ότι θα κάνει το πιπέρι;»
9. Ένα ξινό ηφαίστειο από λεμόνι
Σίγουρα έχεις πετύχει σε κάποια ταινία ή σειρά έναν διαγωνισμό με πειράματα για παιδιά. Συνήθως, την πρώτη θέση την παίρνει ένα ηφαίστειο με μαγειρική σόδα. Κι αν σου έλεγα ότι μπορείς να φτιάξεις ένα στο σπίτι, μέσα σε ένα λεμόνι;
Υλικά:
- Λεμόνια
- Χυμός λεμονιού
- Χρώματα ζαχαροπλαστικής
- Μαγειρική σόδα
Κόβεις το λεμόνι στη μέση, ρίχνεις μερικές σταγόνες χρώμα και από πάνω ένα σωρό μαγειρική σόδα. Μετά ρίχνεις σιγά σιγά χυμό λεμονιού και η «έκρηξη» ξεκινά.
Πώς προκαλείται η «έκρηξη»;
Ο χυμός λεμονιού είναι όξινος, και όταν συναντά τη μαγειρική σόδα, φτιάχνει διοξείδιο του άνθρακα. Το αέριο βγαίνει σε φυσαλίδες, που γίνονται αφρός και ξεχειλίζουν από το λεμόνι σαν λάβα. Η αντίδραση είναι τόσο γρήγορη που μοιάζει με έκρηξη. Είναι η ίδια αντίδραση με τα αναβράζοντα δισκία στη χιονοθύελλα του πειράματος 3!
Πριν ρίξεις τη σόδα, ρώτα το παιδί: «Τι νομίζεις ότι θα γίνει;»
10. Τα χρώματα που εξαφανίζονται μέσα στο νερό
Έχεις ζωγραφίσει ποτέ ένα σκίτσο και έχεις μετανιώσει τα χρώματα που διάλεξες; Με ένα κόλπο του φωτός, μπορείς να δεις ξανά το αρχικό σου σχέδιο!
Υλικά:
- 1 διαφανές δοχείο
- 1 χαρτί
- 1 ζελατίνα για χαρτί (ή σακούλα τροφίμων που κλείνει)
- 1 ανεξίτηλος μαρκαδόρος
- Μαρκαδόροι
- Νερό
Ζωγραφίζεις μια χρωματιστή ζωγραφιά στο χαρτί και τη βάζεις μέσα στη ζελατίνα. Μετά, με τον ανεξίτηλο μαρκαδόρο, ξαναζωγραφίζεις το περίγραμμα πάνω στη ζελατίνα, από έξω. Βυθίζεις τη ζελατίνα στο νερό και κοιτάς από ψηλά, γέρνοντας λίγο το κεφάλι μέχρι να βρεις τη σωστή γωνία.
Γιατί εξαφανίζεται το χρώμα της ζωγραφιάς;
Τα χρώματα δεν εξαφανίζονται πραγματικά, απλώς δεν μπορείς να τα δεις. Για να δούμε κάτι, πρέπει το φως που έρχεται από αυτό να φτάσει στα μάτια μας. Όταν όμως το φως περνάει από τον αέρα στο νερό, αλλάζει πορεία. Μέσα στη ζελατίνα, γύρω από το χαρτί, υπάρχει λίγος αέρας, οπότε το φως που έρχεται από τα χρώματα αλλάζει πορεία και πάει αλλού. Το μαύρο περίγραμμα όμως είναι απ’ έξω, και ευτυχώς εκεί δεν υπάρχει αέρας. Γι’ αυτό το βλέπεις κανονικά.
Πριν βυθίσεις τη ζελατίνα στο νερό, ρώτα το παιδί: «Τι νομίζεις ότι θα γίνει με τα χρώματα;»
Κάτι παραπάνω από διασκέδαση
Είναι αλήθεια ότι αυτά τα πειράματα για παιδιά είναι εντυπωσιακά. Όμως η διασκέδαση και ο θαυμασμός δεν είναι το μόνο που προσφέρουν.
Τι εννοώ; Όταν τα παιδιά βλέπουν ένα πείραμα να γίνεται μπροστά τους και συμμετέχουν ενεργά, μαθαίνουν να παρατηρούν, να ρωτούν «γιατί» και να ψάχνουν την απάντηση. Κι όταν είσαι δίπλα τους και συζητάτε τι συμβαίνει, ανακαλύπτουν ότι πίσω από κάθε «μαγικό» αποτέλεσμα υπάρχει μια εξήγηση.
(Και ναι, είναι και πολύ διασκεδαστικά!)
Πειράματα για παιδιά: συχνές ερωτήσεις
Ήδη από την προσχολική ηλικία, με απλά πειράματα και πάντα με έναν ενήλικα δίπλα, όπως η ανάμειξη χρωμάτων ή το ποια αντικείμενα επιπλέουν στο νερό. Όσο μεγαλώνουν, μπορούν να ακολουθούν πιο σύνθετα βήματα και να κάνουν προβλέψεις για το αποτέλεσμα. Διάλεξε πείραμα με βάση το πόση ώρα μπορεί να συγκεντρωθεί το παιδί σου.
Ναι, αρκεί να υπάρχει πάντα ένας ενήλικας δίπλα. Τα παιδιά δεν πρέπει να βάζουν τα υλικά στο στόμα τους και ό,τι θέλει μαχαίρι, ζέστη ή προσοχή το αναλαμβάνει ο ενήλικας. Ετοίμασε και τον χώρο σου, για να καθαρίσεις εύκολα μετά!
Για τα περισσότερα πειράματα για παιδιά αρκούν υλικά που έχεις ήδη στο σπίτι, κυρίως στην κουζίνα: νερό, ποτήρια, πιάτα, σαπούνι πιάτων, μαγειρική σόδα, λεμόνι ή ξίδι, αλάτι, γάλα και χρώματα ζαχαροπλαστικής. Κάποια θέλουν ένα πιο εξειδικευμένο υλικό, αλλά συνήθως το βρίσκεις εύκολα στο σούπερ μάρκετ ή στο φαρμακείο.
Τα πειράματα στο σπίτι είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να γνωρίσουν τα παιδιά τη φυσική, τη χημεία και άλλους κλάδους της επιστήμης. Όταν βλέπουν ένα φαινόμενο να συμβαίνει μπροστά τους, τους είναι πολύ πιο εύκολο να το καταλάβουν.
Αν σου άρεσαν τα πειράματα, δες και τις σαπουνόφουσκες που δεν σκάνε. Για τις βροχερές μέρες έχω μαζέψει δραστηριότητες για μέσα στο σπίτι, και για τις μέρες που ακούς «βαριέμαι!», ιδέες για όταν το παιδί βαριέται.
Θέλεις κι άλλες ιδέες για να περάσετε όμορφα χωρίς οθόνες; Κατέβασε δωρεάν το βιβλιαράκι μου με 100 δραστηριότητες για παιδιά, για κάθε μέρα και κάθε διάθεση.
Αφήστε μια απάντηση