Το θέμα είναι το εξής: Καμιά φορά νιώθουμε ότι δεν τα έχουμε καταφέρει καλά στη διαχείριση των οικονομικών μας και για αυτό αποφεύγουμε να μιλήσουμε στα παιδιά μας για χρήματα.  Κι έτσι, όταν φτάσει η ώρα να φύγουν από το σπίτι, τους λέμε «καλή τύχη» και τα σπρώχνουμε να κολυμπήσουν στα βαθιά.

Μήπως όμως πρέπει να σπάσει επιτέλους ο κύκλος της έλλειψης οικονομικής εκπαίδευσης; Τα παιδιά μας πρέπει να τα καταφέρουν καλύτερα από εμάς. Στόχος θα πρέπει να είναι, κάθε φορά που βρίσκονται με χρήματα στα χέρια τους (που μπορεί να είναι το χαρτζιλίκι τους, αυτά που έβγαλαν από τα κάλαντα, τα δώρα των παππούδων ή άλλα χρήματα που κέρδισαν) να τα διαχειρίζονται σωστά, να μην τα ξοδεύουν αλόγιστα και να βάζουν και ένα μικρό ποσό στην άκρη. Και ναι βέβαια, το ξέρω. Ζούμε σε μια χώρα που μας έχει διαλύσει, που παίρνει συνεχώς χρήματα μέσα από τις τσέπες μας και που μας κόβει τα φτερά. Εδώ ζούμε όμως. Το να μη διδάξουμε στα παιδιά μας διαχείριση χρημάτων δε θα βοηθήσει σε τίποτα. Θα κάνει απλά τα πράγματα χειρότερα.

Το σύστημα με τα 3 βάζα, στο οποίο αναφέρονται αρκετοί ειδικοί αλλά και απλοί γονείς που το έχουν εφαρμόσει, είναι ένας καταπληκτικός τρόπος για να διδάξουμε στα παιδιά μας πώς να διαχειρίζονται τα χρήματά τους. Εμείς το εφαρμόζουμε στο σπίτι μας με απόλυτη επιτυχία και σήμερα σας το παρουσιάζω.

Βήμα 1

Βρίσκουμε 3 βάζα με καπάκι. Τα διακοσμούμε όπως μας αρέσει. Εμείς βάλαμε γύρω από το κάθε βάζο μια ταινία που φτιάξαμε από χαρτί περιτυλίγματος. Και εκεί κολλήσαμε την κάθε μία από τις τρεις ετικέτες. Οι ετικέτες είναι οι εξής:

• Ξοδεύω
• Προσφέρω
• Αποταμιεύω

Αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε τις δικές μας ετικέτες, μπορείτε να τις κατεβάζετε συμπληρώνοντας την παρακάτω φόρμα. Ταυτόχρονα θα γίνετε συνδρομητές στο email μου, ώστε να λαμβάνετε όλες τις ενημερώσεις πρώτοι.

Προσθέσαμε επίσης και μια απλή κορδέλα στο λαιμό για να ξεχωρίζουν τα βάζα των δύο παιδιών μεταξύ τους. Τα βάζα της Εβελίνας έχουν μπεζ κορδέλα και τα βάζα της Εβίτας μαύρη.

Βήμα 2

Το κάθε παιδί παίρνει τα βάζα στο δωμάτιό του και τα τοποθετεί σε σημείο της επιλογής του.

Βήμα 3

Ώρα για να γεμίσουν τα βάζα! Ώρα για τα παιδιά να μάθουν ότι τα χρήματα δεν εμφανίζονται ως διά μαγείας. Αξιοποιούμε την ευκαιρία και τους εξηγούμε πώς βγαίνουν τα χρήματα στην οικογένεια. Συζητάμε για το πώς μπορούν να φτάσουν χρήματα και στα δικά τους χέρια. Σε αυτό το σημείο η κάθε οικογένεια διαφέρει – έχει σχέση και η ηλικία των παιδιών φυσικά. Άλλοι γονείς δίνουν στα παιδιά χαρτζιλίκι μια φορά την εβδομάδα, άλλοι μια φορά το μήνα. Άλλοι δεν πιστεύουν στο χαρτζιλίκι απλά δίνουν χρήματα στα παιδιά ανάλογα με τις ανάγκες. Άλλοι δεν δίνουν καθόλου. Το σημαντικό είναι να ξεκαθαρίσουμε τι θα κάνουμε εμείς (και γιατί) και να το επικοινωνήσουμε στα παιδιά. Δε θα μιλήσω με λεπτομέρειες για το δικό μας σύστημα, αλλά για να έχετε μια εικόνα, τα κορίτσια παίρνουν ένα μικρό ποσό κάθε μήνα σύμφωνα με την ηλικία τους (το χαρτζιλίκι τους) και έχουν την ευκαιρία να κερδίσουν πολύ περισσότερα χρήματα από επιπλέον δουλειές που κάνουν, που είναι εκτός των υποχρεώσεών τους (για παράδειγμα δικές μου δουλειές).

Επίσης συζητάμε για το πόσο σημαντικό είναι κάθε φορά που παίρνουν χρήματα να βάζουν ένα ποσό στην άκρη (που δε θα το πειράξουν ποτέ παρά μόνο για να πάει στην τράπεζα) και ένα ποσό που θα το προσφέρουν στους λιγότερο τυχερούς.

Βήμα 4

Κάθε φορά που τα παιδιά παίρνουν χρήματα, τα μοιράζουν στα βάζα, σύμφωνα με μία φόρμουλα που έχουμε συζητήσει. Έχουν καταλάβει την αξία της αποταμίευσης και της προσφοράς σε καλούς σκοπούς, οπότε μοιράζουν τα χρήματα ανάλογα. Δεν επεμβαίνω όμως κάθε φορά στο τι θα κάνουν, εκείνες αποφασίζουν.

Βήμα 5

Ξοδεύουν χωρίς τύψεις και απολαμβάνουν τις επιλογές τους! Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ικανοποίηση από το να βλέπεις τα παιδιά σου να ζυγίζουν τις καταστάσεις και να παίρνουν υπεύθυνες αποφάσεις. Πλέον χαίρομαι όταν τις βλέπω να παίρνουν χρήματα από το βάζο με τα λεφτά για ξόδεμα και να διαθέτουν για να κάνουν το κέφι τους. Η Εβελίνα πριν από λίγες μέρες αγόρασε μια νέα κάρτα μνήμης και η Εβίτα αναμνηστικά από μια εκδρομή που πήγαν με το σχολείο. Την εποχή πριν από τα βάζα, θα είχαν έρθει να ζητήσουν χρήματα και πιθανόν να είχε δημιουργηθεί ένταση σχετικά με το αν είναι σημαντικό αυτό που θέλουν να αγοράσουν ή για το πότε θα πρέπει να το αγοράσουν.

Από τότε όμως που εφαρμόσαμε το σύστημα με τα 3 βάζα άρχισαν να σκέφτονται και να παίρνουν τον έλεγχο των οικονομικών τους στα χέρια τους. Ένα ακόμα παράδειγμα που αξίζει να μοιραστώ: Την εποχή πριν από τα βάζα ήθελαν να πηγαίνουν στο κυλικείο του σχολείου συνέχεια. Είχαμε βάλει κάποιο εβδομαδιαίο budget σαν όριο και το εξαντλούσαν πάντα. Τώρα πια με το σύστημα με τα τρία βάζα, τα χρήματα του κυλικείου τα παίρνουν στο χέρι (μέσα στο χαρτζιλίκι τους). Κάθε μέρα τους ετοιμάζω φαγητό από το σπίτι εκτός και αν μου πουν ότι δεν θέλουν φαγητό γιατί εκείνη την ημέρα θα πάνε στο κυλικείο. Αγοράζουν πλέον από το κυλικείο πολύ σπανιότερα γιατί προτιμούν τα χρήματά τους να τα ξοδεύουν σε πιο διασκεδαστικά πράγματα.

Μέσα από το σύστημα με τα τρία βάζα τα παιδιά αποκτούν μία πολύ καλή αίσθηση για το πώς να διαχειρίζονται τα χρήματά τους. Μαθαίνουν ότι όταν το βάζο «ξοδεύω» δεν έχει χρήματα, απλά δεν ξοδεύω! Μαθαίνουν από πού έρχονται τα χρήματα, εκτιμούν την αξία τους και αρχίζουν και σκέφτονται τρόπους για να κερδίσουν περισσότερα. Μαθαίνουν επίσης να αποταμιεύουν αλλά και να νοιάζονται για τους λιγότερο τυχερούς.

Καλή επιτυχία!

Το post Πώς να μάθουμε στα παιδιά να διαχειρίζονται τα χρήματά τους δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Αν και τείνω να συμφωνήσω με τον Clinton Jones που είπε «Δεν έχω βρεθεί ποτέ σε κάποια κατάσταση στην οποία το να έχεις χρήματα την έκανε χειρότερη» έχω διαβάσει πολλές έρευνες σχετικά με το πώς σχετίζονται τα χρήματα και η ευτυχία. Δυστυχώς δεν μπορώ να ξέρω αν το να είσαι πάμπλουτος σε κάνει ευτυχισμένο (δε θα είχα καμία αντίρρηση όμως να το δοκιμάσω και να πω την άποψή μου), σίγουρα όμως το να αγωνιάς για το πώς θα τα καταφέρεις να ζήσεις ως το τέλος του μήνα, μόνο ευτυχία δεν μπορεί φέρει.

Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι των ερευνών όμως κατά τη γνώμη μου είναι το εξής: Φαίνεται ότι όταν ξοδεύεις τα πολλά ή τα λίγα χρήματά σου για κάποιον άλλον, νιώθεις πιο ευτυχισμένος. [1]

Έπεσα προχθές πάνω στο το παρακάτω βίντεο. Δείτε το και νομίζω ότι θα συμφωνήσετε: Εκείνος που δίνει, εισπράττει ακόμα περισσότερα.

Τι κερδίζει που το κάνει αυτό κάθε μέρα;
Αυτό που εισπράττει είναι συναισθήματα.
Βλέπει την ευτυχία.
Φτάνει σε ένα βαθύτερο επίπεδο κατανόησης.
Αισθάνεται την αγάπη.
Εισπράττει αυτό που τα χρήματα δεν μπορούν να αγοράσουν.
Έναν ομορφότερο κόσμο.

Και στη δική σας τη ζωή; Τι είναι αυτό που θέλετε περισσότερο;

 «Κερδίζουμε τα προς το ζην από αυτά που παίρνουμε. Δημιουργούμε μια καλή ζωή από αυτά που δίνουμε.»
― Winston S. Churchill

[1] Dunn EW, Aknin LB, Norton (2008). Spending Money on Others Promotes Happiness. [pdf]

Το post Αυτό που τα χρήματα δεν μπορούν να αγοράσουν δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Ένιωσα ξέρω ‘γω, σαν να ηλεκτρίστηκα. Δεν το χωρούσε ο νους μου ότι υπήρχε τέτοια Ευρωπαϊκή υποτροφία και ότι θα μπορούσα να την αξιοποιήσω! Πήγα στη συνάντηση. Μέσα στα πρώτα 10 λεπτά είχα αποφασίσει ότι θα έκανα αίτηση. Στο δεύτερο έτος του πανεπιστημίου θα πήγαινα Ευρώπη! Το μεσημέρι που γύρισα στο σπίτι και οι γονείς μου με ρώτησαν πώς πήγε η πρώτη μέρα, τους είπα «Τέλεια και του χρόνου φεύγω για Ευρώπη»!

Δεν είχα αποφασίσει ακόμα σε ποια χώρα θα δήλωνα. Μπορούσα να κάνω αίτηση σε όποιο πανεπιστήμιο ΤΕΦΑΑ της Ευρώπης ήθελα. Τώρα μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικά τα πράγματα και να υπάρχουν συγκεκριμένες θέσεις, αλλά τότε ήταν αλλιώς. Είχα το χάρτη της Ευρώπης στα χέρια μου και μπορούσα να πάω ΟΠΟΥ ΗΘΕΛΑ! Αισθανόμουν σαν παιδί σε ζαχαροπλαστείο. Μια και μιλούσα Αγγλικά και Γαλλικά, προσανατολιζόμουν σε Αγγλία ή Γαλλία. Τελικά έκανα αίτηση για το Πανεπιστήμιο της Νίκαιας της Γαλλίας και εγκρίθηκε. Ένα χρόνο μετά, ετοίμαζα τις βαλίτσες μου για Κυανή Ακτή.

Δεν υπάρχει αρκετός χώρος στο internet για να περιγράψω τι έζησα εκείνη τη χρονιά. Ειλικρινά δεν ξέρω από που να πρωτοεξεκινήσω. ΤΙ ΚΡΙΜΑ ΝΑ ΜΗΝ ΥΠΗΡΧΑΝ ΤΟΤΕ BLOGS! Θα είχα καταγεγραμμένες μερικές από τις καλύτερες αναμνήσεις της ζωής μου.

Δεν πήγαινα για πρώτη φορά στο εξωτερικό. Ταξίδευα ήδη συχνά για τις αθλητικές μου υποχρεώσεις. Εκτός αυτού οι γονείς μου ήταν πολύ μπροστά για την εποχή τους. Μου είχαν δώσει τη δυνατότητα και νωρίτερα να ταξιδέψω. Για παράδειγμα όταν ήμουν 15 χρονών με είχαν αφήσει να πάω στο σπίτι της pen pal Γαλλίδας φίλης μου με την οποία αλληλογραφούσα επί τρία χρόνια (με χάρτινα γράμματα ταχυδρομείου – για τόσο αρχαιολιθική εποχή μιλάμε). Σπουδαία εμπειρία, παρ’ όλα αυτά φρικάρω όποτε το συζητάμε και τους το λέω ακόμα συνέχεια: «ΜΑ ΚΑΛΑ ΤΙ ΣΚΕΦΤΟΣΑΣΤΑΝ; Εγώ ήμουν παιδί. Αλλά εσείς πώς δε φοβηθήκατε να με στείλετε σε μια άγνωστη οικογένεια σε κάποιο χωριό της Γαλλίας;» Τότε δεν υπήρχαν ούτε καν κινητά τότε για να είμαστε σε συνεχή επικοινωνία. Θα μπορούσαν να με είχαν σκοτώσει! Δε με σκότωσαν. Ήταν υπέροχοι άνθρωποι. Με τους γονείς της κοπέλας, συζητούσαμε με τις ώρες, η μαμά της μού έμαθε τις συνταγές που έμαθε από τη δική της μαμά και η φίλη μου η Veronique με εισήγαγε για τα καλά στην άγνωστη τότε για μένα Γαλλική κουλτούρα.

Παρ’ όλα αυτά η πρώτη φορά που ανέπνευσα το γεγονός ότι ήμουν πολίτης της Ευρώπης, ήταν με το Erasmus. Ήμουν ένας πολίτης της Ευρώπης που απολάμβανε όλα τα αγαθά μιας άλλης Ευρωπαϊκής χώρας. Ειλικρινά δεν ξέρω τι να πρωτογράψω για όλη αυτή την εμπειρία. Θυμάμαι όμως με πόσο αγάπη με είχαν δεχτεί οι Γάλλοι στη χώρα τους. Τολμώ να πω ότι με θαύμαζαν που ήμουν από την Ελλάδα. Κι εγώ ένιωθα φυσικά περήφανη για την κληρονομιά μου.

Εκείνη τη χρονιά το μυαλό μου άνοιξε. Είδα από κοντά τις διαφορές μεταξύ των δύο χωρών σε όλα τα επίπεδα. Είδα σεβασμό προς τον πολίτη, είδα καθαριότητα, είδα σβηστά τσιγάρα σε δημόσιους χώρους. Είδα ευγένεια, είδα χαμόγελα, είδα καλοσυνάτους ανθρώπους. Είδα τους οδηγούς να σταματάνε από τη γωνία όταν σε βλέπουν, για να σου δώσουν τη δυνατότητα να διασχίσεις το δρόμο.

Χρειάστηκε να χρησιμοποιήσω το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Γαλλίας, καθώς είχα πρόβλημα από τραυματισμό στο γόνατο και έπρεπε να χειρουργηθώ. Όπως όλα ήταν δωρεάν για τους Γάλλους, έτσι ήταν δωρεάν και για εμένα που ήμουν από χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για ένα μήνα μετά την εγχείρηση, το κράτος έστελνε κάθε μέρα νοσοκομειακό ταξί έξω από το σπίτι μου που με πηγαινοέφερνε στη φυσικοθεραπεία. Ο ταξιτζής μου ήταν ένας υπέροχος άνθρωπος, γύρω στα 55-60. Μερικές φορές ερχόταν η γυναίκα του αντί για τον ίδιο, που έκανε κι εκείνη την ίδια δουλειά. Όταν μετά από ένα μήνα πέταξα τις πατερίτσες και άρχισα πλέον να μετακινούμαι μόνη μου, με κάλεσαν στο σπίτι τους να μου κάνουν το τραπέζι. Είχαν ένα πανέμορφο σπίτι στην κορυφή ενός μικρού χωριού με θέα στην Κυανή Ακτή. Είχαν στήσει το τραπέζι στο μπαλκόνι και είχαν ανάψει κεριά και δάδες για να είναι όμορφη η ατμόσφαιρα. Είχαν φτιάξει δείπνο πέντε πιάτων. Με τρόμο διαπίστωσα ότι το κύριο πιάτο ήταν ψάρι! Εγώ για κάποιο λόγο γεννήθηκα «χωρίς το DNA που σου δίνει τη δυνατότητα να σου αρέσει το ψάρι» και έτσι δεν το τρώω ποτέ! Δεν είπα τίποτα, το έφαγα για να τους τιμήσω για τη φιλοξενία τους.

Γνώρισα συνομηλίκους μου από όλο τον κόσμο. Ταξίδευα κάθε Σαββατοκύριακο με το τρένο σε άλλο μέρος. Τη μία Μιλάνο, την άλλη Βενετία, την άλλη Βαρκελώνη, την άλλη σε άλλες πόλεις της Γαλλίας. Πήγα και επισκέφτηκα μία οικογένεια που είχα γνωρίσει στην Εύβοια, που έκανε ελεύθερο κάμπινγκ δίπλα στο σπίτι μας το προηγούμενο καλοκαίρι. Το σπίτι τους εκεί στη Γαλλία, ήταν ένα μικρό παλάτι. Με φιλοξένησαν για 3 μέρες και μετά με επέστρεψαν με το δικό τους αυτοκίνητο τους στη Νίκαια. Σταματήσαμε στη διαδρομή σε όλες τις αξιόλογες πόλεις και με ξενάγησαν οι ίδιοι.

Η θυρωρός της φοιτητικής εστίας που έμενα με αγάπησε σαν τρίτη κόρη της. Αργότερα ήρθε Ελλάδα δύο φορές. Γνωρίστηκε με τη μητέρα μου κι έκαναν παρέα και μάλιστα μια χρονιά ήρθε για τη μαμά μου, ενώ εγώ ήμουν σε φίλους στην Αμερική που είχα γνωρίσει κατά τη διάρκεια της ίδιας χρονιάς στη Γαλλία.

Μετά τις σπουδές μου έζησα σε δύο ακόμα χώρες της Ευρώπης. Στην Αγγλία και στη Γερμανία. Είναι πιο δύσκολη η ζωή όταν ζεις και εργάζεσαι σε μία Ευρωπαϊκή χώρα, δεν είναι το ίδιο. Παρ’ όλα αυτά ένιωθα κι εκεί πολίτης της Ευρώπης.

Θέλω τα παιδιά μου να έχουν τις ίδιες εμπειρίες με εμένα. Τουλάχιστον τις ίδιες. Η καλύτερη διαδικτυακή φίλη της Εβελίνας είναι από την Εσθονία. Την πατρίδα του Skype, τη χώρα με την πλήρη ηλεκτρονική διακυβέρνηση, τη χώρα που οι άνθρωποι ψηφίζουν μέσω internet. Τη χώρα που ανέκαμψε από τα οικονομικά της προβλήματα, που δε δανείζεται και δε χρωστάει, τη χώρα που έχει ευρώ. Αν μεθαύριο μου πει ότι θέλει να πάει να συναντήσει τη φίλη της εκεί, το δίλημμα μου θέλω να είναι αν θα την αφήσω, όχι αν θα μπορώ να την στείλω. Μπορεί και να της πω «Τρελάθηκες; Δε σε στέλνω 15 χρονών σε μια άγνωστη οικογένεια!» ή μπορεί και να υποκύψω γιατί θέλω να ζήσει κι εκείνη όσα έζησα. Και οι γονείς μου να γελάνε και να μου λένε: «Είδες; Κι εσύ τα ίδια κάνεις!»

Θέλω να μπορούν να ταξιδεύουν και να σπουδάζουν στην Ευρώπη και να πηγαινοέρχονται χωρίς να χρειάζεται να πάνε στην τράπεζα να πάρουν συνάλλαγμα. Δεν το χωράει ο νους μου το σενάριο να χρειάζεται να πηγαίνουν στην τράπεζα και να λένε: «Ήρθα να κάνω συνάλλαγμα παρακαλώ. Ευρώ». Τα πρώτα χρήματα που έπιασαν στα χέρια τους για να πάνε να αγοράσουν κουλούρι στο κυλικείο του σχολείου ήταν ευρώ. Που όπως αποδεικνύεται είναι ένα από τα πιο δυνατά νομίσματα του πλανήτη. Και να το ζητάνε μεθαύριο σε συνάλλαγμα;  Και καλά αυτό είναι το λιγότερο. Το σοβαρότερο είναι ότι θα είναι πολύ δυσκολότερο να μπορεί κάποιος να στείλει τα παιδιά του στην Ευρώπη. Κάποιοι σίγουρα θα μπορούν. Εμείς οι κοινοί θνητοί που ήμασταν ελεύθεροι επαγγελματίες όταν χρεοκόπησε η Ελλάδα μπορεί και να μην μπορούμε.

Θέλω οι κόρες μου να κάνουν γνωριμίες με παιδιά άλλων χωρών και να νιώθουν περήφανες που είναι Ελληνίδες, όπως ένιωθα κι εγώ. Όχι μόνο για την κληρονομιά που κουβαλάνε αλλά και για αυτά που θα έχουμε πετύχει ως λαός. Θέλω να έχουμε το κεφάλι ψηλά, να ανακάμψουμε οικονομικά και να κάνουμε βήματα μπροστά. Όχι να είμαστε οι δακτυλοδεικτούμενοι που αναστάτωσαν την Ευρώπη με τα καπρίτσια τους και που τελικά έμειναν μόνοι τους, χρεοκόπησαν και δεν επέστρεψαν το χρέος.

Θέλω να είμαστε ενωμένοι σαν Έλληνες και όχι να προσβάλουμε ο ένας τον άλλον και να διχαζόμαστε. Ως μαμά ξέρω ότι οι γονείς παίζουν μεγάλο ρόλο στο πόσο μονοιασμένα είναι τα αδέλφια. Στο Μπουτάν, τη μακρινή χώρα που βρίσκεται στο Θιβέτ, υπάρχει νόμος που λέει «Αν η κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να προκαλεί ευτυχία στους ανθρώπους της, τότε δεν υπάρχει λόγος ύπαρξής της».  Θέλω να είμαστε ευτυχισμένοι. Καμία από τις κυβερνήσεις που έχω γνωρίσει εγώ δεν έχει ανταποκριθεί σε αυτό της το ρόλο. Και δεν ξέρω ποια θα μπορούσε να τα καταφέρει να ηγηθεί του Ελληνικού λαού όπως του αξίζει.

Αυτή τη στιγμή όμως δεν είναι ώρα ούτε για ευθύνες, ούτε για σενάρια κυβερνήσεων. Πρέπει να εστιαστούμε στο δημοψήφισμα. Τα επόμενα χρόνια θα είναι δύσκολα ό,τι κι αν γίνει, αλλά πιστεύω ότι η μόνη ελπίδα για να καταφέρει η Ελλάδα να βγει από το βούρκο είναι να παραμείνει στην Ευρώπη. Χρειάζεται να εξακολουθήσουμε να κάνουμε θυσίες και το ξέρω. Αλλά θα τα καταφέρουμε – πρέπει να τα καταφέρουμε.

Ένα (τουλάχιστον) από τα μέτρα στο σχέδιο συμφωνίας για το οποίο υποτίθεται ότι καλούμαστε να ψηφίσουμε την Κυριακή, δε με συμφέρει εμένα προσωπικά. Αλλά δεν έχω το δικαίωμα να βλέπω κοντόφθαλμα. Έχω παιδιά και πρέπει να σκεφτώ πώς θα είναι το μέλλον τους μετά από 20, 30, 50 χρόνια. Εξάλλου το Ναι ή το Όχι δεν αφορά τα μέτρα, είναι πλέον ξεκάθαρο. Ψηφίζουμε Ναι ή Όχι στο ευρώ. Θέλω τα εγγόνια και τα δισέγγονά μου να διαβάζουν κάποτε αυτές τις γραμμές και να γνωρίζουν ότι η ψήφος της γιαγιάς τους τούς χάρισε μια καλύτερη ζωή. Η ψήφος της γιαγιάς τους δεν τα γύρισε σε άλλες εποχές. Η ψήφος της γιαγιάς τους δεν τα απομόνωσε.

Η 12χρονη κόρη μου στο τελευταίο της post έγραψε:

Είναι καλό να έχουμε αυτοπεποίθηση αλλά Η ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ αυτοπεποίθηση δεν κάνει καλό! Δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι μπορούμε ολομόναχοι να κάνουμε τα πάντα!
Είμαστε ΕΝΑ!
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Για τα παιδιά μου, τα εγγόνια μου, τις επόμενες γενιές, ψηφίζω ΝΑΙ στην Ευρώπη.

photo by philos 

Το post Το ΝΑΙ της γιαγιάς στην Ευρώπη δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Θα έβρισκα άραγε τα δύο «αντικείμενα του πόθου», μέσα σε μία ώρα; Δεν ήμουν και τόσο σίγουρη, αλλά θα το προσπαθούσα. Πράγματι, στο πρώτο μεγάλο κατάστημα που μπήκα βρήκα κατευθείαν το μαύρο κολάν. Δεν πίστευα στην καλή μου τύχη, γιατί την προηγούμενη εβδομάδα είχα ξαναπροσπαθήσει και δεν ήταν και τόσο εύκολο να βρω μαύρο χρώμα, τώρα το καλοκαίρι. Μπήκα στη συνέχεια στο βιβλιοπωλείο να βρω το βιβλίο. Κατευθύνθηκα προς το τμήμα της εφηβικής λογοτεχνίας και το ζήτησα σε μία υπάλληλο. «Το έχουμε» μου είπε. «Το σύμπαν συνωμοτεί για να τα προλάβω όλα!» σκέφτηκα. Πήρα το βιβλίο και πήγα στο ταμείο να πληρώσω. Αλλά… η καλή μου τύχη μου σταμάτησε κάπου εκεί.

Η κοπέλα στο ταμείο μου είπε ότι ένα από τα χαρτονομίσματα των 10 ευρώ που της έδωσα για να πληρώσω ήταν πλαστό.
– Πλαστό; Τι πλαστό;
– Πλαστό.

Το κοίταξα καλύτερα. Όντως κάτι δεν πήγαινε καλά με το χαρτονόμισμα, φαινόταν ακόμα κι από απόσταση. Ήταν ένα πολύ κακής ποιότητας πλαστό δεκάευρο. Κι όμως την είχα πατήσει, και όχι απλά το είχα πάρει – ποιος ξέρει από ποιον – αλλά το είχα δώσει κιόλας για να πληρώσω. Φυσικά όλοι ξέρουμε ότι τα χαρτονομίσματα έχουν κάποια χαρακτηριστικά ασφαλείας. Τα υδατογραφήματα, τις σαγρέ λεπτομέρειες, την ταινία ασφαλείας, την ασημένια λωρίδα. Οι άνθρωποι που πιάνουν στα χέρια τους καθημερινά πολλά χρήματα λόγω δουλειάς, μπορεί να το έχουν ως δεύτερη φύση να τα ελέγχουν – κι έχουν φυσικά και το μηχάνημα. Εμένα όμως δεν μου είχε ξανατύχει να βρεθώ με πλαστό χαρτονόμισμα στα χέρια και έτσι δεν ήμουν υποψιασμένη και δεν τα εξέταζα ποτέ προσεκτικά. Κάτι το οποίο φυσικά έχει ήδη αλλάξει από την Παρασκευή.

Πλήρωσα με ένα κανονικό χαρτονόμισμα, πήρα το πλαστό και έφυγα. Ευτυχώς ήταν μόνο δεκάευρο. Μικρό το κακό.

Με όλη αυτή την περιπέτεια όμως, θυμήθηκα την ιστορία ενός παραχαράκτη του Emanuel Ninger, που είχα διαβάσει στο βιβλίο See you at the top. Εκείνη την εποχή (1845 – 1924) αγόραζε το χαρτί, το έκοβε στις σωστές διαστάσεις, το βουτούσε σε διάλυμα καφέ και αφού το χαρτί στέγνωνε, άρχιζε να το ζωγραφίζει με πινέλο, στο χέρι. Ξεκίνησε με χαρτονομίσματα $10 και μετά πέρασε σε $20, $50 και πολύ αργότερα $100. Μια μέρα πλήρωσε έναν μπάρμαν με ένα χαρτονόμισμα των $50 και επειδή εκείνος είχε βρεγμένα χέρια, το μελάνι άρχισε να ξεβάφει στα χέρια του. Ο μπάρμαν κατάλαβε ότι ήταν πλαστό και ειδοποίησε την αστυνομία. Έτσι, έκαναν έφοδο στο σπίτι του Ninger και βρήκαν τα στοιχεία που χρειάζονταν ώστε να τον καταδικάσουν. Βρήκαν επίσης και 3 πορτρέτα που είχε ζωγραφίσει τα οποία βγήκαν σε πλειστηριασμό και πουλήθηκαν για 16.000 δολάρια, δηλαδή πάνω από 5.000 δολάρια το ένα.

Πλαστό χαρτονόμισμα $100 του Ninger (National Museum of American History)

Η τραγική ειρωνεία της υπόθεσης είναι ότι του έπαιρνε ακριβώς τον ίδιο χρόνο να ζωγραφίσει ένα χαρτονόμισμα των 10 ή των 100 δολαρίων, όσο του έπαιρνε να ζωγραφίσει ένα πορτρέτο των 5.000+ δολαρίων.

Θα μπορούσε δηλαδή να έχει ξεχωρίσει ως ζωγράφος και να έχει αποκτήσει αναγνώριση και πλούτο. Παρ’ όλα αυτά χρησιμοποιούσε το ταλέντο και το χρόνο του για να κλέβει.

Είναι ξεκάθαρο ότι δεν έκλεβε μόνο από τους άλλους, έκλεβε κυρίως από τον εαυτό του.

Στο ίδιο συμπέρασμα είχε καταλήξει και ο Arthur Berry, o διάσημος κλέφτης κοσμημάτων όταν ένας δημοσιογράφος του πήρε συνέντευξη και τον ρώτησε από ποιον είχε κλέψει τα περισσότερα. Εκείνος απάντησε «Εύκολο. Ο άνθρωπος από τον οποίο έκλεψα τα περισσότερα ήταν ο Arthur Berry. Θα μπορούσα να είμαι επιτυχημένος επιχειρηματίας, να μεσουρανώ στην Wall Street και να προσφέρω στην κοινωνία, παρ’ όλα αυτά επέλεξα τη ζωή ενός κλέφτη και πέρασα τα δύο τρίτα της ενήλικης ζωής μου πίσω από τα κάγκελα της φυλακής».

Το ερώτημα είναι, αυτές οι ιστορίες τι μπορούν να μας πουν; Τι σημαίνουν για εμάς; Και μπορεί να σημαίνουν κάτι διαφορετικό για εμένα από ότι σημαίνουν για εσάς. Μήπως όμως κάνουμε κι εμείς το ίδιο λάθος και κλέβουμε από τον ίδιο μας τον εαυτό; Μήπως έχουμε ταλέντα που αφήνουμε αναξιοποίητα ή που κατασπαταλάμε; Το χρόνο μας πώς τον αξιοποιούμε; Το 24ωρό μας πώς το ξοδεύουμε; Και με ποιους; Το αφιερώνουμε στους ανθρώπους που αγαπάμε ή μήπως το μοιραζόμαστε με ανθρώπους που είναι σε άλλο μήκος κύματος; Κάνουμε πράγματα που αξίζουν; Είμαστε περήφανοι για την προσφορά μας; Κάνουμε το καλύτερο που μπορούμε σε αυτή τη ζωή; Ή τελικά κλέβουμε κι εμείς από τον ίδιο μας τον εαυτό;

Το βράδυ έδειξα το πλαστό χαρτονόμισμα στις κόρες μου δείχνοντάς τους τα σημεία που πρέπει να προσέχουν ώστε να μην την πατήσουν κι εκείνες. Δε με πειράζει να ξέρουν ότι «η μαμά κάνει λάθη». Για αυτό το λόγο εξάλλου έχω κρεμασμένο πάνω από το πλυντήριο ένα μάλλινο πουλόβερ που κατάφερα να το μικρύνω τόσο πλένοντάς το, που δε χωράει ούτε σε κούκλα. Για να γελάμε κάθε φορά που το βλέπουμε και να θυμόμαστε ότι στη ζωή κάνουμε και λάθη και δεν πειράζει!

Εκείνο όμως που πειράζει είναι να κλέβουμε από τον ίδιο μας τον εαυτό. Και μάλιστα να καταλαβαίνουμε ότι το κάνουμε αλλά να το συνεχίζουμε. Να κατασπαταλάμε τα ταλέντα μας ή το χρόνο μας με λάθος τρόπο ή με λάθος ανθρώπους. Γιατί κάποια στιγμή στο τέλος της ζωής θα κοιτάξουμε πίσω και θα αναρωτηθούμε τι κάναμε. Τι κάναμε στα προσωπικά μας, τι κάναμε στη δουλειά μας και ποια ήταν η συνεισφορά μας μας στην κοινωνία. Δεν είμαστε όλοι ίδιοι και ο καθένας έχει το δικό του προορισμό στη ζωή. Και όλοι οι προορισμοί είναι αξιοσέβαστοι. Αλλά οφείλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Και αν έχουμε πάρει λάθος δρόμο, σήμερα είναι μια καλή μέρα να κάνουμε αναστροφή. Γιατί στο τέλος της ζωής μας θα κληθούμε να πληρώσουμε το λογαριασμό – και κανείς δε θα δεχτεί πλαστά χαρτονομίσματα.

Κανείς δεν μπορεί να πάει πίσω και να ξεκινήσει μια νέα αρχή, αλλά όλοι μπορούν να ξεκινήσουν σήμερα και να γράψουν ένα νέο τέλος.

Photos: TaxRebate.org.uk, National Museum of American History

Το post Πληρώνοντας με πλαστά χαρτονομίσματα δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Γελοίο δεν είναι; Αυτό που πρέπει να κάνουν, και να κάνουμε όλοι μας αν βρεθούμε στη θέση τους, είναι να αναρωτηθούμε πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τον εαυτό μας. Και για να το συσχετίσουμε με τα οικονομικά προβλήματα της εποχής: Είναι λύση μόνο να γκρινιάζουμε; Μόνο να περιμένουμε για βοήθεια; Μόνο να προσπαθούμε να κλείσουμε τις τρύπες του κουβά που χάνει; (Και αυτό χρειάζεται βέβαια). Ή μήπως θα πρέπει να πάμε επιτέλους να ανοίξουμε τη βρύση; Το θέμα είναι ξέρουμε ποια είναι η βρύση που θα γεμίσει το δικό μας τον κουβά; Ή στη χειρότερη των περιπτώσεων έχουμε αποφασίσει πού θα σκάψουμε για νερό;

Το ερώτημα απευθύνεται σε ανθρώπους και κράτη.

Το post Παγιδευμένοι στην κυλιόμενη δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Ας δούμε όμως τι βλέπουμε σε ένα ράφι του super-market και πώς θα εντοπίσουμε ποιο είναι το φθηνότερο.

Στις φωτογραφίες βλέπουμε μια αρκετά μεγάλη ποικιλία από τρούφες με τιμές που ξεκινάνε από τα 1,30€ και φτάνουν ως και 2,05€. Ποια όμως είναι η φθηνότερη και ποια η ακριβότερη τιμή πραγματικά; Για να δούμε από κοντά δύο από τα καρτελάκια:

Στο πάνω καρτελάκι, η τρούφα κοστίζει 1,40€, αλλά η τιμή κιλού – που είναι γραμμένη με μικρά γράμματα κάτω δεξιά –  είναι 15,5556€. Στο κάτω καρτελάκι που το προϊόν κοστίζει 2,05€ η τιμή κιλού είναι 5,125€ δηλαδή τρεις φορές κάτω από το πρώτο! Στην πρώτη περίπτωση έχουμε αγοράσει 90 γραμμάρια, ενώ στη δεύτερη 400 γραμμάρια. Επιλέγοντας τη δεύτερη τρούφα, έχουμε δώσει περισσότερα χρήματα στην αρχή, αλλά έχουμε αγοράσει 400 γραμμάρια αντί για 90 και έχουμε πληρώσει 3 φορές λιγότερο για το κιλό. Έτσι με μία ματιά εντοπίζουμε ποια είναι η πραγματική τιμή και στη συνέχεια με τη βοήθεια και των άλλων κριτηρίων  μπορούμε να κάνουμε την επιλογή μας.  Άλλα κριτήρια μπορεί να είναι η ποιότητα, η γεύση, η προέλευση, η μάρκα και αν την εμπιστευόμαστε, αν έχουμε χώρο για να βάλουμε την επιπλέον ποσότητα που αγοράζουμε και 10άδες άλλα σημαντικά πράγματα.

Η σύγκριση είναι χρήσιμη σε όλα τα προϊόντα φυσικά, ακόμα και σε προϊόντα που δεν βρίσκονται δίπλα δίπλα στο ράφι. Π.χ. τυριά συσκευασμένα και τυριά χύμα ακόμα και της ίδιας μάρκας. Και πάλι μπορεί να αποφασίσουμε να αγοράσουμε το ακριβότερο γιατί έχουμε τους λόγους μας (π.χ. δεν προλαβαίνουμε να σταθούμε στην ουρά για τα χύμα τυριά γιατί θα κλείσει το κατάστημα). Αλλά ας γνωρίζουμε τις τιμές και ας επιλέξουμε ό,τι θέλουμε για τους δικούς μας λόγους!

Από την άλλη υπάρχουν αρκετά super-market που δεν γράφουν αυτή την πληροφορία, την τιμή κιλού στο καρτελάκι. Ε για αυτό υπάρχει και η μέθοδος των τριών που ήταν ένα από τα πιο χρήσιμα πράγματα που μάθαμε στο σχολείο! (Το λέω και το εννοώ!)

Ελπίζω οι παραπάνω πληροφορίες να σας φανούν χρήσιμες. Αν υπάρχει οτιδήποτε άλλο που εφαρμόζετε εσείς για να κάνετε σύγκριση τιμών θα χαρώ να το διαβάσω στα σχόλια.

Καλά ψώνια!

Το post Σύγκριση τιμών στο super-market δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Πέρσι τέτοιον καιρό η Εβίτα με είχε ρωτήσει: «Μαμά το ξέρεις ότι περπατάμε στο ταβάνι;» Εγώ νόμιζα ότι είχε μπερδευτεί και της απάντησα: «Eννοείς στο πάτωμα.» Αλλά δεν εννοούσε στο πάτωμα. Είπε: «Εννοώ στο ταβάνι. Των από κάτω.»

Τις προάλλες είχαμε μία αντίστοιχη κουβέντα με την Εβελίνα. Ήμασταν όλοι μαζί μαζεμένοι και τρώγαμε μία τούρτα-παγωτό. Μιλώντας για το κόστος της τούρτας που ήταν 20 ευρώ, η Εβελίνα λέει: «Φθηνά!» Οπότε ο μπαμπάς μου που ήταν παρών της λέει «Δεν είναι και τόσο φθηνά. Ξέρεις πόσον καιρό πρέπει να δουλέψει κανείς για να βγάλει 20 ευρώ; Μισή μέρα!»

«Από την άλλη», του απάντησε η Εβελίνα «αν είσαι ο ζαχαροπλάστης, πηγαίνεις πρωί πρωί στη δουλειά σου, έρχεται ο πελάτης, σου δίνει 20 ευρώ και φεύγει. Έβγαλες 20 ευρώ πρωί-πρωί και συνεχίζεις τη μέρα σου.»

Φυσικά δεν είναι τόσο απλό. Ο ζαχαροπλάστης έχει δουλέψει την προηγούμενη για να τη φτιάξει αυτήν την τούρτα και τα 20 ευρώ δεν είναι όλα κέρδος. Αλλά και πάλι η διαφορετική ματιά των παιδιών, είναι άξια προσοχής.

Όλη αυτή η κουβέντα μου θύμισε το παλαιότερο post που είχα γράψει με τίτλο Εσείς τι βλέπετε;  Αν δεν το έχετε διαβάσει ή δεν έχετε ξαναδεί την παρακάτω εικόνα για πείτε κι εσείς, τι βλέπετε; Μία νεαρή κοπέλα ή μία ηλικιωμένη γυναίκα;

Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για την εικόνα στο παλαιότερο μου post. Όπως έγραφα και τότε να μία εξήγηση για το πώς γίνεται δυο άνθρωποι να βλέπουν την ίδια ακριβώς κατάσταση και ο καθένας να έχει εντελώς διαφορετική άποψη και γνώμη γι’ αυτή. Όσο για το θέμα των παιδιών; Νομίζω ότι μπορούμε μόνο να κερδίσουμε, αν αφήσουμε τη φρεσκάδα της σκέψης τους και τη διαφορετική τους ματιά να μας επηρεάσει.

Πάω τώρα να σκεφτώ πώς γίνεται να βγάζω κι εγώ 20 (ή 50 ή 200) ευρώ πρωί-πρωί και μετά να συνεχίζω τη μέρα μου. Σύμφωνα με τα παιδιά γίνεται. Και δεν εστιάζω το θέμα στο οικονομικό. Μιλάω για τα πάντα. Σύμφωνα με τα παιδιά όλα γίνονται. Επιλέγω να δω τα πράγματα με τη δική τους ματιά!

Photo by Juber Al-haddad

Το post Η διαφορετική ματιά δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Μεταξύ δακρύβρεχτης αρχής και θριαμβευτικού τέλους όμως, μία σημαντικότατη “μέση”: Αποφάσισα για να κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου από την πλευρά μου, για να αλλάξω τα θλιβερά στοιχεία που παρέθεσε ο Ηλίας Παπαϊωάννου στην πρόσφατη ομιλία του στο TEDxAcademy με τα οποία εξηγούσε τι διδάσκουν οι Έλληνες γονείς στα παιδιά τους για την επιχειρηματικότητα και τους θεσμούς που σχετίζονται με αυτήν (σύντομη απάντηση: τίποτα).

Ο Ηλίας Παπαιωνάννου, οικονομολόγος και Assistant Professor στο Darmouth College και στο Harvard, έδειξε ένα γράφημα το οποίο χαρακτήρισε ως το πιο λυπηρό γράφημα που έχει δείξει ποτέ στη ζωή του.

Αρχές που διδάσκονται στο σπίτι και έλλειψη εμπιστοσύνης

Στον κάθετο άξονα βλέπουμε έναν δείκτη έλειψης εμπιστοσύνης και στον οριζόντιο, έναν δείκτη που μετράει κατά πόσο οι γονείς θεωρούν ότι είναι σημαντικές οι λέξεις ανοχή και σεβασμός στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Φαίνεται λοιπόν ότι οι Έλληνες γονείς δεν διδάσκουμε στα παιδιά μας τι σημαίνει ανοχή και σεβασμός (αξίες που θεωρούνται απαραίτητες στην οικονομική δραστηριότητα και την επιχειρηματικότητα) και μάλιστα ερχόμαστε στην τελευταία θέση μεταξύ 64 χωρών. Χώρες όπως το Πακιστάν, η Κίνα, και το Βιετνάμ μας έχουν ξεπεράσει. Το γράφημα είναι βασισμένο σε ερωτηματολόγια που έγιναν από διεθνή οργανισμό σε γονείς με παιδιά 6-12 χρονών. Στην ίδια έρευνα φαίνεται ότι οι Έλληνες γονείς δεν διδάσκουμε καθόλου στα παιδιά μας τις λέξεις καινοτομία και επιχειρηματικότητα. Τα διδάσκουμε όμως ότι πρέπει να γίνουν πλούσια και να πάνε καλά στη ζωή τους.

Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό να διδάξω στα παιδιά μου πώς να σκέφτονται επιχειρηματικά και πώς να δημιουργήσουν κάτι δικό τους, ό,τι κι αν επιλέξουν να κάνουν τελικά στη ζωή τους. Για αυτό ενθουσιάζομαι όταν ανοίγουν “παιδικό σταθμό” στα δωμάτιά τους και μιλάνε στο τηλέφωνο με “μαμάδες” και ταΐζουν και αλλάζουν και κοιμίζουν μωρά (όλες οι κούκλες και τα σεντόνια στο πάτωμα). Και τις υποστηρίζω όταν θέλουν να μου πουλήσουν τις ελιές που μάζεψαν στην Καλαμάτα και τις “τσάκισαν” και τις ξεπίκρισαν γιατί είναι κι αυτό μία μικρή επιχειρηματική προσπάθεια.

Επανέρχομαι λοιπόν στην ιστορία με το χαμένο πορτοφόλι. Ήθελε να το αντικαταστήσει και της υποσχέθηκα ότι όταν θα μαζέψει τα χρήματα, θα την πάω στο κατάστημα να το αγοράσει. Τελικά έκανε το εξής: Άρχισε να ψάχνει μέσα στο σπίτι για να βρει διάφορες δουλειές (δικές μου όχι δικές της), τις οποίες προσφερόταν να κάνει αντί για μένα με αντάλλαγμα μία αμοιβή που διαπραγματευόμασταν. Έτσι λοιπόν μάζεψε τελικά το πολυπόθητο ποσό των 7,90 ευρώ! Πήγαμε στο κατάστημα, πήρε το πορτοφόλι, το πλήρωσε η ίδια και βγήκε θριαμβεύτρια! Εντωμεταξύ η μεγάλη αδελφή παραλίγο να περάσει τη διδασκαλία σε άλλο επίπεδο και να εισάγει έννοιες όπως  ο “δανεισμός” γιατί κάποια στιγμή πήγε και της έδωσε δυο ευρώ που της έλειπαν! Αλλά τελικά μου εξήγησε ότι δεν της τα δάνεισε αλλά της τα χάρισε. Οπότε τι να πω; Άλλοι ψάχνουν για επενδυτή και η νεαρή “business woman” κατάφερε να βρει κάποιον που της έδωσε ποσό χωρίς να περιμένει αντάλλαγμα. (Θέλω κι εγώ να μάθω το μυστικό!) Η αρχή έγινε λοιπόν. Ένα μικρό πρώτο μάθημα ξεκίνησε και πολλά περισσότερα πρόκειται να ακολουθήσουν.

Δείτε και ένα site που μόλις ανακάλυψα και ασχολείται με την οικονομική εκπαίδευση των παιδιών: Είναι το Secret Millionaires Club στο οποίο ο Warren Buffet διδάσκει στα παιδιά για τα χρήματα μέσα από κινούμενα σχέδια, έξυπνους διαλόγους και μουσική. Τα επεισόδια είναι βέβαια στα Αγγλικά οπότε πολλά από τα παιδιά μας ίσως δεν είναι σε θέση να τα καταλάβουν ακόμα. Ας τα δούμε όμως εμείς, μπορεί και να τα χρειαζόμαστε! Να και μερικά απλά μαθήματα που διδάχτηκαν στα 2-3 επεισόδια που παρακολούθησα:

• Ο σωστός συνεργάτης κάνει τη δουλειά ευκολότερη
• Μάθε από τα λάθη σου ή ακόμα καλύτερα μάθε από τα λάθη των άλλων
• Το να ακολουθείς το πάθος σου είναι το κλειδί της επιτυχίας
• Ο καλύτερος τρόπος για να ξεπληρώσεις ένα χρέος είναι να μην το αποκτήσεις ποτέ!
• Η καλύτερη επένδυση είναι η επένδυση στον εαυτό σου. The more you learn, the more you ‘ll earn.

Και για το τέλος, ολόκληρο το βίντεο της ομιλίας του Ηλία Παπαϊωάννου. Το σημείο που ανέφερα και αφορά τους γονείς ξεκινάει στο 14:47. Υπάρχουν κι άλλα εξαιρετικά χρήσιμα στοιχεία στην ομιλία που δεν έχω γράψει πιο πάνω. Ας δούμε λοιπόν το βίντεο και ας προβληματιστούμε. Και ας σιγουρευτούμε ότι στην επόμενη έρευνα δε θα ξαναβρισκόμαστε στην 64η θέση.

Το post Τι διδάσκουμε στα παιδιά για την επιχειρηματικότητα και τα χρήματα; δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

**************************************************
Υπενθύμιση
(για εξοικονόμηση λιρών ή τέλος πάντων ευρώ)

Όσοι από σας χρησιμοποιείτε το Μειωμένο (Νυχτερινό) Τιμολόγιο της ΔΕΗ – και συγκεκριμένα όσοι υπάγεστε στο μεικτό ωράριο – θυμηθείτε ότι από 1ης Νοεμβρίου τέθηκε σε ισχύ το ωράριο της χειμερινής περιόδου.
Έτσι, το Μειωμένο Τιμολόγιο που ισχύει ως και τις 30 Απριλίου 2009 είναι:

• • από τις 15.30 μέχρι τις 17.30 και
  • από τις 02.00 μέχρι τις 8.00 το πρωί

Το post Το μυαλό μου και μια λίρα δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

«Μπαμπά, να σου κάνω μία ερώτηση;»
«Ναι, βέβαια, τι είναι;»
«Πόσα λεφτά βγάζεις την ώρα;»
«Αυτό είναι δική μου δουλειά και κανενός αλλουνού. Γιατί ρωτάς;» είπε ο άντρας θυμωμένος.
«Θέλω να ξέρω. Πες μου σε παρακαλώ, πόσα βγάζεις την ώρα;»
«Αφού θέλεις να ξέρεις, βγάζω 50 ευρώ την ώρα.»
«Α…» είπε το αγόρι και κατέβασε το κεφάλι. «Μπαμπά, μπορείς σε παρακαλώ να μου δανείσεις 25 ευρώ;»

Ο πατέρας θύμωσε. «Αν ο μόνος λόγος που ρωτάς είναι για να δανειστείς λεφτά και να πας να αγοράσεις κανένα χαζοπαιχνίδι ή καμιά άλλη σαχλαμάρα, τότε να πας κατευθείαν στο δωμάτιό σου και να πέσεις στο κρεβάτι. Και να καθίσεις να σκεφτείς γιατί συμπεριφέρεσαι τόσο εγωιστικά. Δε δουλεύω εγώ κάθε μέρα για τέτοιες παιδιακίσιες επιπολαιότητες.»
Το μικρό αγόρι πήγε ήσυχα στο δωμάτιό του και έκλεισε την πόρτα.

Ο άντρας κάθισε μόνος του και άρχισε να φουντώνει με τις ερωτήσεις του γιου του. Πώς τόλμησε να κάνει τέτοιες ερωτήσεις μόνο και μόνο για να ζητήσει λεφτά; Μετά από λίγη ώρα, ηρέμησε και άρχισε να σκέφτεται λογικά: Ίσως να χρειάζεται τα χρήματα για να αγοράσει κάτι πραγματικά σημαντικό. Έτσι κι αλλιώς δε ζήταγε χρήματα και τόσο συχνά. Ο άντρας πήγε στο δωμάτιο του αγοριού και άνοιξε την πόρτα.
«Κοιμάσαι παιδί μου;» ρώτησε.
«Όχι μπαμπά, είμαι ξύπνιος» είπε το αγόρι.
«Σκεφτόμουν ότι ίσως σου μίλησα λίγο σκληρά προηγουμένως. Ήταν μεγάλη μέρα και έβγαλα την κούρασή μου πάνω σου. Πάρε τα 25 ευρώ που ζήτησες.»

Το αγόρι χαμογέλασε. «Ευχαριστώ μπαμπά!» φώναξε. Μετά έσκυψε κι έπιασε μερικά τσαλακωμένα χαρτονομίσματα. Όταν ο άντρας είδε ότι το αγόρι είχε κι άλλα λεφτά, άρχισε να αγριεύει και πάλι. Το αγόρι μέτρησε αργά-αργά τα λεφτά του και μετά κοίταξε τον μπαμπά του.
«Γιατί θες κι άλλα λεφτά αφού έχεις ήδη μερικά;» μουρμούρισε ο μπαμπάς.
«Γιατί πριν δεν είχα αρκετά αλλά τώρα έχω. Μπαμπά, έχω 50 ευρώ. Μπορώ να αγοράσω μία ώρα από το χρόνο σου; Σε παρακαλώ έλα νωρίς στο σπίτι αύριο. Θα ήθελα να φάμε μαζί βραδινό.»Ο μπαμπάς συγκλονίστηκε. Έβαλε τα χέρια του γύρω από το γιο του και του ζήτησε συγνώμη.

Αυτή η σύντομη ιστορία απευθύνεται σε όλους εμάς που εργαζόμαστε σκληρά στη ζωή. Ας μην αφήνουμε το χρόνο να ξεγλιστρά μέσα από τα δάχτυλά μας χωρίς να αφιερώνουμε χρόνο στους ανθρώπους που αγαπάμε. Αν αύριο κάτι μας συμβεί, η εταιρεία στην οποία εργαζόμαστε μπορεί να μας αντικαταστήσει σε λίγες μόνο ώρες. Αλλά η οικογένεια και οι φίλοι που θα αφήσουμε πίσω, θα αισθάνονται την απουσία μας για πάντα.

– Αγνώστου συγγραφέα 

Το post Μπορείς να μου δανείσεις 25€; δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.