Ξέρεις όμως από πού ξεκίνησε το έθιμο και τι συμβολίζει;

Από πού προέρχεται το έθιμο του Μάρτη;

Το έθιμο συνδέεται με τον ερχομό της άνοιξης και το συναντάμε σε πολλές χώρες των Βαλκανίων. Πρόκειται για μια παλιά παράδοση που πιθανότατα έχει τις ρίζες της σε προχριστιανικά ανοιξιάτικα έθιμα της περιοχής.

Στην ελληνική λαογραφία, συχνά γίνεται αναφορά στην «κρόκη» που φορούσαν οι μύστες στα Ελευσίνια Μυστήρια ως μέρος της τελετουργικής διαδικασίας προς τιμήν της Δήμητρας και της Περσεφόνης.

Αν και δεν υπάρχει ιστορική απόδειξη ότι το σημερινό μαρτάκι αποτελεί άμεση συνέχεια εκείνης της πρακτικής, η χρήση κλωστής με συμβολικό και προστατευτικό χαρακτήρα φαίνεται να έχει βαθιές ρίζες στον χρόνο.

Γιατί φοράμε το βραχιολάκι του Μάρτη και τι συμβολίζει;

«Βάλε Μάρτη για να μην σε κάψει ο ήλιος». Έτσι λέει η παράδοση. Την πρώτη μέρα του Μαρτίου, φοράμε λοιπόν τα Μαρτάκια μας, ως ένα συμβολικό μέσο προστασίας από τον πρώτο ανοιξιάτικο ήλιο.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, που το βραχιολάκι είναι κόκκινο και άσπρο. Το κόκκινο συμβολίζει τη ζωή, τη δύναμη και την προστασία, ενώ το άσπρο την αγνότητα και το νέο ξεκίνημα που φέρνει η άνοιξη. Ο συνδυασμός τους εκφράζει την αναγέννηση της φύσης και την ευχή για υγεία και καλή τύχη.

Ένα λιγότερο γνωστό στοιχείο του εθίμου, είναι ότι την τελευταία μέρα του Μάρτη, αφήνουμε το βραχιολάκι σε ένα κλαδί δέντρου, ώστε, σύμφωνα με την παράδοση, να το χρησιμοποιήσουν τα χελιδόνια για τις φωλιές τους.

Που με φέρνει στην τελευταία ερώτηση:

Γιατί να συνεχίσεις το έθιμο του Μάρτη;

Ανεξάρτητα από την προέλευση ή τον συμβολισμό του, είναι πολύ πιθανό να έχεις ήδη ακολουθήσει το έθιμο με τα παιδιά σου — είτε φορώντας το Μαρτάκι, είτε φτιάχνοντάς το μαζί τους. Και αυτό ακριβώς είναι που το κάνει ξεχωριστό.

Οι οικογενειακές παραδόσεις είναι ένας ανεκτίμητος θησαυρός τόσο για τα παιδιά όσο και για εμάς. Κάποτε, όταν μεγαλώσουν, θα θυμούνται όλες αυτές τις συνήθειες και στιγμές με νοσταλγία. Όμως η αξία τους δεν βρίσκεται μόνο στο «κάποτε». Βρίσκεται στο τώρα – στην ανυπομονησία τους να έρθει η πρώτη μέρα του Μαρτίου και στη χαρά τους όταν βλέπουν το βραχιολάκι στο χέρι τους. Γιατί αυτές οι μικρές απλές παραδόσεις είναι που τελικά χτίζουν τις μεγάλες αναμνήσεις.

Το Μαρτάκι, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα κόκκινο και άσπρο βραχιολάκι. Είναι ένας τρόπος να καλωσορίσουμε την άνοιξη, αλλά και μια σύνδεση με το παρελθόν — με τους γονείς και τους παππούδες μας που έκαναν το ίδιο. Και σήμερα γίνεται μια ευκαιρία να χτίσουμε τις δικές μας οικογενειακές παραδόσεις.

Εσύ και τα παιδιά σου θα φορέσετε φέτος τον Μάρτη σας;

Το post Το βραχιολάκι του Μάρτη: Τι συμβολίζει το έθιμο; δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

“Αν μεγαλώνεις παιδιά να ξέρεις ότι κάποια μέρα οι σωροί από άπλυτα θα εξαφανιστούν και ότι απροσδόκητα θα σου λείπουν.”

Όταν λοιπόν βαρυγκωμώ για ένα ακόμα πλυντήριο που έχω να βάλω, βλέπω το ρητό και συνέρχομαι. Γιατί δεν έχω καμία αμφιβολία ότι κάποτε (κοίτα να δεις πράγματα) το πλύσιμο θα μου λείπει.

Στο παλαιότερο post Τα μικρά πράγματα, περιέγραφα το “τελετουργικό” του χτενίσματος των κοριτσιών.

Έβγαζαν από το συρτάρι το καλάθι με τα 500 λαστιχάκια. Ανέβαιναν στο σκαμνάκι για να βλέπουν στον καθρέφτη. Κι έδιναν “παραγγελιά” για χτένισμα. Είχα δεν είχα κέφι (γιατί ποιος έχει κέφι στις 7.30 το πρωί;) άρχιζα να κάνω κοτσίδες, κοτσιδάκια ή πλεξούδες, ανάλογα με την περίσταση.

“Μαμά με πονάς”, “μαμά πετάνεεεε!”, “μαμά όχι αυτό το κοκαλάκι” “μαμά θέλω εγώ το κοκαλάκι που έβαλε η Εβελίνα. Είναι σειρά μου”!

Στην αρχή ανέβαιναν στο σκαμνάκι.

Μετά σταμάτησαν γιατί ψήλωσαν και δεν μπορούσα να χτενίσω καλά.

Μετά η Εβελίνα σταμάτησε να τα πιάνει.

Μετά η Εβίτα τα έκοψε κοντά.

Και κάπως έτσι δόθηκε τέλος στο τελετουργικό του χτενίσματος.

Και μου λείπει, όπως θα συμβεί κάποτε με το πλύσιμο.

Έπεσα τις προάλλες πάνω στο παρακάτω βίντεο.  Ό,τι ήταν για μένα το χτένισμα, είναι για τον μπαμπά του βίντεο ένας ιδιαίτερος, ξεχωριστός, αδέξιος θα έλεγα χορός.

Και με έβαλε σε σκέψεις. Λες; Λες σε μερικά χρόνια να ακούσω το κινητό μου να χτυπάει και…

Δείτε το βίντεο:

Αφιερωμένο στην κόρη μου την Εβελίνα που την προηγούμενη εβδομάδα έκοψε τα μαλλιά της κοντά και τα δώρισε για παροχή περουκών σε γυναίκες ασθενείς με καρκίνο.

Photo: AspaOnline & Donnie Ray Jones

Το post Μικρές στιγμές που μας ενώνουν δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Η Εβελίνα είναι 4-5 χρονών. Της έχουμε αγοράσει ένα μπαλόνι με ήλιον το οποίο έχουμε καταφέρει να φέρουμε με ασφάλεια στο σπίτι, χωρίς να της φύγει από τα χέρι, χωρίς να σκάσει σε τίποτα κλαδιά και χωρίς να ξεφουσκώσει στο αυτοκίνητο.

Είναι καλοκαίρι και όλοι είναι στο μπαλκόνι, εκτός από μένα που είμαι στην κουζίνα. Ξαφνικά, βλέπω το μπαλόνι να παρασύρεται από το ρεύμα και να βγαίνει από το ανοικτό παράθυρο.  Πριν να προλάβω να αντιδράσω, το μπαλόνι έχει πετάξει ψηλά και απομακρύνεται. Τι κάνω τώρα; Της το λέω ή όχι; Μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου αποφασίζω όχι απλά να της πω αλλά και να της το δείξω. Γιατί πώς αλλιώς θα μπορούσα να δικαιολογήσω ότι εξαφανίστηκε; Το παρακολουθούμε μαζί να πετάει μακριά. Είναι απαρηγόρητη.

Ο καιρός περνάει αλλά το μπαλόνι που πέταξε μακριά, δεν το ξεχνάει. Τρία χρόνια μετά με ρωτάει αν πιστεύω ότι το μπαλόνι της έχει πια φτάσει στο διάστημα και το έχουν οι εξωγήινοι.

Σκηνή δεύτερη: Χωρίς μπαλόνια 

Μετά από τις σχολικές παρελάσεις στις εθνικές εορτές, μαζευόμαστε πάντα σε μια κοντινή πλατεία, όπου υπάρχει καροτσάκι με μαλλί της γριάς και μπαλονάς. Ενώ τις καθημερινές αποφεύγουμε να αγοράσουμε μαλλί της γριάς ή μπαλόνια, στις εθνικές εορτές το κάνουμε πάντα. Είναι μια μικρή δική μας εορταστική παράδοση.

Την 25η Μαρτίου του 2014 όμως όλα άλλαξαν. Μάταια περίμενα μετά την παρέλαση να μου ζητήσουν μπαλόνι. Το είχαν σιωπηλά πάρει απόφαση ότι μεγάλωσαν. Ούτε καν ρώτησαν και φύγαμε χωρίς μπαλόνια. Είχα ένα τεράστιο κόμπο στο λαιμό. Λυπόμουν για την παιδική τους ηλικία που πέρασε. Μακάρι να μου είχαν ζητήσει μπαλόνια.

Σκηνή τρίτη: Α spoonful of sugar 

“Just a spoonful of sugar helps the medicine go down”, λέει η Mary Poppins. Ε λοιπόν μια βαρετή δουλειά γίνεται παιχνίδι, όταν προστίθεται στην εξίσωση ένα μπαλόνι. Όταν η Εβίτα βάζει σκούπα, βάζει ένα μπαλόνι πάνω από τον εξαερισμό για να της κάνει παρέα. (Έχει και βίντεο, δείτε το εδώ!)

Σκηνή τέταρτη: Happy, happy birthday!  

Κάθε χρόνο στα γενέθλιά τους τα κορίτσια ξυπνάνε σε ένα δωμάτιο πλημμυρισμένο με μπαλόνια. Την πρώτη χρονιά που ξύπνησαν και τα αντίκρισαν, κόντεψαν να πάθουν καρδιακή προσβολή από τη χαρά τους. Τώρα πια μετά από 4-5 χρόνια που εφαρμόζουμε αυτή την παράδοση, μπορεί να μην είναι πια έκπληξη, αλλά είναι μία από τις μεγαλύτερες χαρές των γενεθλίων τους. Κοιμούνται με χαμόγελο, ξέροντας ότι τα μπαλόνια θα είναι εκεί για να τις καλημερίσουν σε μία από τις πιο χαρούμενες ημέρες τις χρονιάς.

Και καμιά φορά ανταποδίδουν τη χαρά και φουσκώνουν κι εκείνες μπαλόνια για μένα!

Σκηνή πέμπτη: Νοσοκομείο μπαλονιών 

Το Σάββατο το πρωί, τακτοποιώντας τα παιδικά δωμάτια, βρίσκω ένα μικρό μπαουλάκι που ήταν γεμάτο ξεφούσκωτα μπαλόνια.

Εγώ: Κορίτσια τι είναι αυτό;
(Γελάκια)
Εγώ: Θα μου πείτε;
Κορίτσια: Είναι το νοσοκομείο των μπαλονιών. Εδώ κρατάμε όσα μπαλόνια σκάνε αλλά δε θέλουμε να πετάξουμε. Τους δίνουμε την ευκαιρία να ζήσουν περισσότερο.

Πόσες χαρές, πόσα γέλια, πόσα δάκρυα, πόση τρυφερότητα, πόση συγκίνηση μπορεί να φέρει ένα μπαλόνι;

H Marcelene Cox είχε πει «Ένα παιδί δεν πρέπει να στερηθεί ένα μπαλόνι επειδή κάποιος μεγάλος ξέρει ότι αργά ή γρήγορα θα σκάσει.» Και όπως τελικά αποδεικνύεται ακόμα κι αν σκάσει, μπορεί να συνεχίσει να ζει για πάντα.

Photos: Aspa Online, Joe Penniston

Το post Ένα μπαλόνι αργά ή γρήγορα θα σκάσει. Ε και; δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Συνήθως το παίζουμε σε εξωτερικό χώρο ανήμερα του Πάσχα, αλλά μερικές χρονιές που ο καιρός ή οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν, το παίζουμε και μέσα στο σπίτι.

Θα χρειαστείς:

• Σοκολατένια αυγά, Πασχαλινά σοκολατάκια ή και οποιαδήποτε άλλη λιχουδιά έχει περιτύλιγμα (ώστε να μη λερωθεί αν ακουμπήσει στο χώμα). Κάποιες ιδέες: γλειφιτζούρια, καραμέλες, γκοφρετάκια, κλπ. κλπ.
• Καλαθάκια για να συγκεντρώνουν μέσα τα αυγά, οι μικροί κυνηγοί. Εμείς χρησιμοποιούμε κάποια συγκεκριμένα που έχω αγοράσει ειδικά για το κυνήγι, αλλά οποιοδήποτε καλάθι ή σκεύος κάνει!
• Ε και φυσικά θα χρειαστείς τους μικρούς κυνηγούς, έτοιμους για περιπέτεια!

Πώς παίζεται:

Τα παιδιά απομακρύνονται από το χώρο προκειμένου να κρύψεις τα αυγά. Αυτοσχεδιάζεις και τα κρύβεις όπου νομίζεις. Σε κορμούς δέντρων, σε θάμνους, σε γλάστρες, ακόμα και σε πιο εμφανή μέρη – αν τα παιδιά είναι μικρά και θέλεις να είναι εύκολο το παιχνίδι. Προσπάθησε να θυμάσαι πού τα έκρυψες, γιατί στο τέλος θα πρέπει να ελέγξεις ότι όλα τα αυγά έχουν βρεθεί.

Όταν όλα τα αυγά και οι λιχουδιές είναι κρυμμένα, μαζεύεις τα παιδιά στη γραμμή εκκίνησης. Λάβετε θέσεις, Έτοιμοι; Βρείτε τα αυγά! Και τα παιδιά τρέχουν με τα καλαθάκια τους, βρίσκουν τις κρυψώνες και μαζεύουν τους θησαυρούς.  Δεν υπάρχει νικητής. Όλα τα παιδιά είναι νικητές. Όλα τα παιδιά γεμίζουν τα καλαθάκια τους και είναι χαρούμενα!

Ένας κανόνας που εφαρμόζουμε εμείς για την καλύτερη διεξαγωγή του παιχνιδιού είναι ο εξής: Όταν σε μια κρυψώνα βρεις περισσότερα από ένα αυγά, δεν έχεις το δικαίωμα να τα πάρεις όλα. Παίρνεις μόνο το ένα και τα υπόλοιπα τα αφήνεις για τους συμπαίκτες σου. Αυτός ο κανόνας μπήκε γιατί στο παιχνίδι στη δική μας περίπτωση συμμετέχουν πολλά παιδιά διαφόρων ηλικιών και θέλαμε να αποφύγουμε τα πιο μεγάλα και πιο δυναμικά παιδιά να σαρώσουν την περιοχή και να πάρουν όλα τα αυγά για τον εαυτό τους. Έτσι υπάρχουν πάντα αυγά για όλους.

Παρ’ όλα αυτά δε χρειάζεται να υπάρχουν πολλά παιδιά για να είναι διασκεδαστικό το παιχνίδι. Ακόμα κι αν το διοργανώνεις μόνο για τα δικά σου, είναι εξίσου διασκεδαστικό. Το παίζουμε εδώ και χρόνια, είτε μόνοι μας είτε με παρέα. Η χαρά είναι πάντα η ίδια.

Στο τέλος κάνεις κι εσύ έναν γύρο (με τα παιδιά να σε ακολουθούν) για να βεβαιωθείς ότι όλα τα αυγά έχουν βρεθεί. Αν με την άκρη του ματιού σου δεις αυγά που είναι ακόμα κρυμμένα, δώσε τους ένα στοιχείο για να τα βρουν.

Τέλος, επειδή το παιχνίδι το παίζουμε για να διασκεδάσουμε και όχι για να δημιουργήσουμε τριβές από το πουθενά, υπάρχει και κάτι άλλο που θα χρειαστεί να σκεφτείς από πριν: Θα επιτρέψεις στα παιδιά να φάνε όσα αυγά τραβάει η όρεξή τους μετά από το παιχνίδι; Αν δε θέλεις να φάνε τα αυγά γιατί θα τους κοπεί η όρεξη πριν από το φαγητό, μην παίξετε το παιχνίδι το πρωί, παίξτε το μετά το μεσημέρι. Ή κάντε κάποιου είδους συμφωνία. Εσύ ξέρεις το παιδί και εσύ αποφασίζεις. Αλλά είναι λογικό ο μικρός εξερευνητής να λαχταράει να φάει τα αυγά που μόλις βρήκε! Εγώ προσωπικά, αν και παίζουμε το παιχνίδι το πρωί, είμαι ελαστική και τα αφήνω να κάνουν το «Σοκολατένιο Πάσχα» των ονείρων τους. (Μια φορά το χρόνο όμως, όχι κάθε μέρα!)

Φυσικά αν έχεις χρόνο και διάθεση μπορείς να κάνεις ένα σωρό δημιουργικές παραλλαγές του παιχνιδιού. Για παράδειγμα μπορείς να κρύψεις σημειωματάκια με στοιχεία που θα οδηγούν τα παιδιά από σημείο σε σημείο, να βάλεις αινίγματα, quiz και ό,τι άλλο φανταστείς! Τα σημειωματάκια μπορείς να τα βάλεις μέσα σε αυτά τα πλαστικά αυγά που ανοίγουν στα δύο. Συνήθως όμως τις ημέρες του Πάσχα το πρόγραμμά μας είναι τόσο γεμάτο με όλα τα άλλα πράγματα που χρειάζεται να κάνουμε, που δεν έχουμε χρόνο για να διοργανώσουμε ένα πιο εξεζητημένο κυνήγι. Δεν πειράζει όμως! Ακόμα και στην πιο απλή του μορφή, το Πασχαλινό Κυνήγι Αυγών θα γίνει χωρίς καμία αμφιβολία μια από τις πιο αγαπημένες αναμνήσεις των παιδιών.

Είτε παίξετε το παιχνίδι την ημέρα του Πάσχα όπως κάνουμε εμείς, είτε οποιαδήποτε άλλη μέρα καλή διασκέδαση! Καλό Πάσχα!

Δες επίσης:

• Αν θέλεις κι άλλες ιδέες για το κυνήγι και αναλυτικές οδηγίες, δες και το άρθρο μου για το πασχαλινό κυνήγι θησαυρού που θα μείνει αξέχαστο.
• Αν θέλεις έτοιμα κυνήγια θησαυρού, αλλά και ένα πασχαλινό με γρίφους, δες το Βρες το: 22 κυνήγια θησαυρού για ατέλειωτες ώρες διασκέδασης

Το post Πώς να διοργανώσεις ένα Πασχαλινό Κυνήγι Αυγών δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.

Παράλληλα με όλα αυτά τα γιορτινά που μας ενώνουν με το παρελθόν και τα οποία προσπαθούμε να τηρούμε, εμείς έχουμε επινοήσει και μερικές δικές μας νέες «οικογενειακές παραδόσεις» που επαναλαμβάνουμε κάθε χρόνο και ελπίζω ότι μια μέρα θα γεμίζουν τα χρόνια της ενήλικης ζωής των παιδιών μας με ευχάριστες αναμνήσεις.

Σας παρουσιάζω τρεις από αυτές:

★ Μαζί με τα κουλουράκια στα κλασσικά χριστουγεννιάτικα σχήματα, ψήνουμε και κουλουράκια σε σχήμα Έψιλον (τα αρχικά των κοριτσιών). Είναι τα κουλουράκια που κατά «γενική» ομολογία είναι τα πιο νόστιμα και εξαφανίζονται πρώτα!  Η παράδοση αυτή προέκυψε τυχαία, όταν μια χρονιά αγόρασα ένα σετ με 101 (!!!) κουπ πατ, μεταξύ των οποίων και τα γράμματα της Αλφαβήτας. Από τότε το έψιλον δουλεύει non-stop. Έψιλον στα καλύτερά του!

★ Φτιάχνουμε ποπ-κορν στο φούρνο μικροκυμάτων και πηγαίνουμε και στολίζουμε δέντρα, θάμνους, ακόμα και κάκτους στο βουνό. Μετά θαυμάζουμε τις δημιουργίες μας και χαιρόμαστε με τη σκέψη των πουλιών που θα κάνουν τρελό φαγοπότι τσιμπολογώντας τα νόστιμα στολίδια μας.

★ Νέα παράδοση που αρχίζουμε φέτος πρώτη φορά: Προβολή μιας «παλιάς» δικής μας αγαπημένης ταινίας, από τα παιδικά μας χρόνια, όχι απαραίτητα Χριστουγεννιάτικης. Τα παιδιά δεν θα πρέπει να την έχουν ξαναδεί κι εμείς θα την απολαύσουμε ξανά μέσα από τα μάτια τους. Για φέτος το πρόγραμμα λέει: «Ε.Τ. ο εξωγήινος» 🙂

[Παρένθεση] Ατάκες Εβελίνας όταν τους έδειξα το trailer της ταινίας:

– Δηλαδή θες να πεις ότι αυτό το εξωγηινάκι είναι χαριτωμένο;
– Μα μαμά! Είναι ασχημομούρης!
– Με ιπτάμενα ποδηλάτα; Αυτό δε γίνεται.
– Γιατί λαμπυρίζει το δάχτυλό του;
– Τι εννοείς γλυκό πλασματάκι; Θα αστειεύεσαι!

Ένα έχω να πω. Ανυπομονώ να δούμε την ταινία! [Κλείνει η παρένθεση!]

Κι ας μην ξεχνάμε πολλές ακόμα γιορτινές πινελιές, άλλες νέες κι άλλες παλιές όπως: τα καρότα που αφήνουμε δίπλα στο τζάκι για τους ταράνδους του Άη-Βασίλη, το ημερολόγιο της αντίστροφης μέτρησης ως τα Χριστούγεννα που γεμίζει τα πρωινά του Δεκεμβρίου με γλυκιά σοκολατένια γεύση, την έξοδο για ψώνια στα Χριστουγεννιάτικα μαγαζιά, τις συναντήσεις με κουμπάρους και φίλους, το οικογενειακό τραπέζι, τα κάλαντα… (By the way, σε εμάς φέτος πολύ λίγα παιδάκια χτύπησαν την πόρτα και είπαν τα κάλαντα! Σε εσάς;)

Αν σας αρέσει κάποια από τις ιδέες μας αντιγράψτε την! Και μοιραστείτε στα σχόλια τις δικές παλιές ή καινούργιες οικογενειακές παραδόσεις. Ας γεμίσουμε τις μέρες αυτές με γλυκές γιορτινές αναμνήσεις!

Το post Νέες γιορτινές οικογενειακές παραδόσεις δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Online.