15 καλύτερες ερωτήσεις για μετά το σχολείο (αν θες κάτι παραπάνω από «καλά»)

«Πώς πήγε το σχολείο σήμερα;»
«Καλά.»
Και εκεί σταματάει η κουβέντα. Το ξέρει κάθε μαμά, το έχω ζήσει κι εγώ αμέτρητες φορές με τα δικά μου παιδιά. Ρωτάς με ενδιαφέρον, παίρνεις μονολεκτική απάντηση και μένεις με την απορία τι ακριβώς έκανε το παιδί σου όλη μέρα.

Το μυστικό; Να ξέρεις ποιες ερωτήσεις να κάνεις.

Εδώ θα βρεις 15 ερωτήσεις που δουλεύουν καλύτερα από το κλασικό «πώς πήγε το σχολείο», και τι να κάνεις αν παρ’ όλα αυτά πάρεις και πάλι μονολεκτική απάντηση.

Γιατί το «πώς πήγε το σχολείο» δεν δουλεύει

Η ερώτηση «πώς πήγε το σχολείο» είναι πολύ γενική. Είναι σαν να ζητάς αξιολόγηση μιας ολόκληρης μέρας σε μία πρόταση. Και καμία μέρα δεν χωράει σε μία πρόταση, ούτε η δική σου ούτε του παιδιού σου. Το παιδί δεν ξέρει καν από πού να ξεκινήσει, οπότε επιλέγει το πιο εύκολο: «καλά».

Το έγραφα και στα 100 μυστικά για ένα σπουδαίο Back to School: κατάργησε αυτή την ερώτηση. Δεν θα μάθεις τίποτα από αυτήν εκτός από «καλά».

Πότε να κάνεις ερωτήσεις

Τις ερωτήσεις δεν τις κάνεις την πρώτη στιγμή που θα δεις το παιδί σου μετά το σχολείο, είτε το παραλαμβάνεις εσύ είτε γυρνάει μόνο του. Το παιδί χρειάζεται λίγο χρόνο αποσυμπίεσης πριν μιλήσει για οτιδήποτε, ακριβώς επειδή προσπαθούσε να κρατήσει τα συναισθήματά του υπό έλεγχο και να «υπακούσει κανόνες» για τόσες ώρες.

Και γι’ αυτό αν αμέσως μετά το σχολείο το παιδί είναι εκνευρισμένο ή γκρινιάζει, μην ανησυχείς. Είναι πολύ πιο συχνό απ’ όσο νομίζεις, όπως εξηγώ αναλυτικά στα ξεσπάσματα γκρίνιας μετά το σχολείο.

Εξαρτάται βέβαια και από τον χαρακτήρα του παιδιού. Κάποια παιδιά θέλουν να σου πουν τα πάντα με το που θα σε δουν, άλλα χρειάζονται τον χρόνο τους και κάποια ανοίγονται μόνο πολύ αργότερα. Δεν είναι σπάνιο να διαφέρουν ακόμα και αδέρφια μεταξύ τους. Η μεγάλη μου κόρη, για παράδειγμα, ανοιγόταν περισσότερο το βράδυ, την ώρα του βραδινού καληνυχτίσματος. (Ίσως βέβαια γιατί προσπαθούσε να καθυστερήσει την ώρα του ύπνου!)

Για τα περισσότερα παιδιά όμως, καλές στιγμές είναι η διαδρομή προς το σπίτι, όσο τρώει σνακ ή φαγητό, ή όσο κάνετε κάτι άλλο μαζί, π.χ. στρώνετε το τραπέζι.

Και κάτι ακόμα: μην κάνεις όλες τις ερωτήσεις μαζί. Διάλεξε μία, ίσως δύο, και άσε την κουβέντα να προχωρήσει φυσικά.

Οι 15 ερωτήσεις για μετά το σχολείο

1. Τι παίξατε στο διάλειμμα; Πολύ πιο εύκολη από το «πώς πήγε το σχολείο», γιατί ζητάει κάτι συγκεκριμένο που είναι και ευχάριστο! Και συνήθως ανοίγει την πόρτα για περισσότερη κουβέντα.

2. Τι σε έκανε να γελάσεις σήμερα; Θετικό συναίσθημα, εύκολο σημείο εκκίνησης. Ακόμα και σε μια δύσκολη μέρα, συνήθως κάτι θα βρει να μοιραστεί.

3. Με ποιον έκανες περισσότερη παρέα σήμερα; Ανοίγει τον δρόμο για συζήτηση περί φιλιών χωρίς να ρωτήσεις κατευθείαν. Ανοίγει επίσης τον δρόμο να μάθεις για τις διαφωνίες! Κι έτσι ίσως να ακούσεις πράγματα που δεν έχεις αντιληφθεί.

4. Τι έμαθες σήμερα στο σχολείο που μπορεί να μην το ξέρω εγώ; Πιο παιχνιδιάρικη εκδοχή του κλασικού «τι έμαθες στο σχολείο». Το παιδί ενθουσιάζεται με την ιδέα ότι μπορεί να ξέρει περισσότερα από σένα. Κι εσύ θα πρέπει να το δεις θετικά και όχι να πάρεις αμυντική στάση ότι τα ξέρεις όλα. Αυτό δεν θέλουμε άλλωστε; Τα παιδιά μας να μας ξεπεράσουν;

5. Τι είπε η δασκάλα σήμερα που σου έμεινε; Ασυνήθιστη γωνία, ρωτάει για κάποιον άλλο αντί για το ίδιο το παιδί, οπότε είναι πιο εύκολο σημείο εκκίνησης της κουβέντας. Και σαν bonus, μαθαίνεις και κάτι για την καθημερινότητα της τάξης.

6. Έμαθες κανένα καινούργιο ανέκδοτο; Ανάλαφρη ερώτηση που φέρνει γέλιο. Αν θέλεις κι εσύ μερικά έτοιμα για να ανταποδώσεις, ρίξε μια ματιά στα 10 ανέκδοτα για το σχολείο.

7. Ποιος στην τάξη σου είναι ξεχωριστός(η); Ανοιχτή ερώτηση, δεν κατευθύνει την απάντηση. Ό,τι κι αν πει, μαθαίνεις κάτι για το πώς βλέπει τους γύρω του.

8. Τι καλό έγινε σήμερα; Απλή αλλά δυνατή. Ακόμα κι όταν η μέρα ήταν δύσκολη, η ερώτηση βοηθάει το παιδί να θυμηθεί και να σταθεί στα καλά σημεία της ημέρας.

9. Τι κάνει ο/η [όνομα φίλου]; Έχω καιρό να σε ρωτήσω τα νέα του/της. Δείχνει ότι θυμάσαι λεπτομέρειες από τη ζωή του, όχι μόνο σχολικά θέματα, και αυτό μετράει πολύ περισσότερο απ’ όσο φαίνεται.

10. Έχεις κάποιο παράπονο από τους φίλους σου; Πιο βαθιά, ανοίγει χώρο για κάτι που ίσως κρατάει μέσα του. Αν φανεί κάποιο πρόβλημα, καλή ευκαιρία να το δουλέψετε μαζί χρησιμοποιώντας αυτές τις τεχνικές για να λύνουν τα παιδιά μόνα τους τα προβλήματά τους.

11. Αν η σημερινή σου μέρα ήταν ένα emoji, ποιο θα διάλεγες; Δεν ζητάει αφήγηση, ζητάει εικόνα. Πολύ πιο εύκολο για ένα παιδί να απαντήσει αμέσως, παιχνιδιάρικο και δίνει ποικιλία στη λίστα.

12. Βοήθησες κανέναν σήμερα; Διαφορετική γωνία που καλλιεργεί καλοσύνη και ενσυναίσθηση και σου δίνει την ευκαιρία να πεις μπράβο.

13. Για ποιο πράγμα είσαι περήφανος(η) σήμερα; Ενισχύει την αυτοεκτίμηση. Αφήνει το παιδί να διαλέξει τι θεωρεί το ίδιο σημαντικό.

14. Αν μπορούσες να ξανακάνεις κάτι από τη σημερινή μέρα, τι θα διάλεγες; Δεν προϋποθέτει ότι κάτι πήγε στραβά. Δίνει χώρο στο παιδί να μιλήσει είτε για κάτι που θα ήθελε να αλλάξει είτε για κάτι που θα ήθελε να ξαναζήσει επειδή του άρεσε.

15. Εσύ τι θέλεις να με ρωτήσεις; Οτιδήποτε! Αντιστρέφει τους ρόλους. Το παιδί καταλαβαίνει ότι η κουβέντα είναι διάλογος. Και κάποιες φορές οι ερωτήσεις που σου κάνει είναι πιο ενδιαφέρουσες από τις δικές σου!

Τι κάνεις αν και πάλι πει «καλά»

Θα συμβεί. Ακόμα και οι πιο καλές ερωτήσεις δεν είναι μαγικές, και κάποιες μέρες το παιδί απλώς δεν έχει διάθεση να μιλήσει. Μερικά πράγματα που βοηθάνε:

Απάντησε πρώτα εσύ. Αν το παιδί πει «δεν ξέρω» ή «δεν θυμάμαι», μοιράσου κάτι πρώτα εσύ από τη δική σου μέρα. «Εγώ σήμερα γέλασα με…». Μπορείς να δοκιμάσεις και μία δεύτερη, διαφορετική ερώτηση. Αν και πάλι δεν ξεκινήσει ο διάλογος, κάνε διάλειμμα και ξαναδοκίμασε άλλη στιγμή.

Ρώτα ενώ κάνετε κάτι, όχι καθισμένοι αντικριστά. Στο αυτοκίνητο, στη βόλτα ή όσο κάνετε κάτι μαζί με τα χέρια απασχολημένα, τα παιδιά συνήθως μιλάνε πιο ελεύθερα. Το έχω παρατηρήσει ξανά και ξανά με τα δικά μου παιδιά. Όταν ζωγράφιζαν ή έπαιζαν με πλαστελίνη ή Lego έπαιρναν φόρα και δεν σταμάταγαν να μιλάνε!

Πέρα από τις ερωτήσεις

Οι ερωτήσεις είναι ένα μικρό κομμάτι της συνάντησης με τα παιδιά μας μετά το σχολείο. Αν θες να μάθεις πώς προσπαθούσα η ίδια να είμαι παρούσα σε αυτή τη στιγμή, δες το post Η συνάντηση με τα παιδιά μας μετά το σχολείο.

Γιατί τελικά αυτό που θα θυμάται κάποτε το παιδί, δεν είναι τι ερωτήσεις του έκανες. Αλλά ότι χάρηκες που το είδες και ότι είχες όρεξη να ακούσεις ό,τι κι αν είχε να σου πει.